Với diện tích 2 sào dưa bở, giá đầu vụ 5000 đồng /kg, hiện đã giảm xuống 3000 đồng, trừ công lao động, chi phí phân bón, vụ dưa này, gia đình chị Quế thu gần 6 triệu đồng. Với thời giá hiện nay, số tiền đó đủ để mua được 1 tấn thóc. Cả gia đình 4 nhân khẩu có thể ấm bụng đến khi lúa chiêm xuân, ngô hè thu cho thu hoạch.

Dẫn chúng tôi ra chân ruộng trồng dưa, chị Quế cho biết: Dưa bở là loại cây dễ tính. Hạt giống tự sản xuất được, chỉ cần chọn quả chín già bổ lấy hạt phơi khô, bảo quản kỹ là sang năm hoàn toàn chủ động ươm trồng. Ngoài tưới nước 2 lần / ngày, 2 sào dưa chỉ bón lót hết 2 khối phân chuồng và 30 kg phân đạm bón thúc, tính ra khoảng 550.000 đồng. Giống cây này lại ít bị sâu bệnh, từ khi trồng đến lúc thu hoạch là 3 tháng. Thời gian thu hoạch lại kéo dài hơn 1 tháng. Năm nay được mùa, giá bán cũng tạm ổn nên nhà nào trong xã trồng dưa là không lo đói.

                Nông dân xóm Mến Bôi chăm sóc dưa bở

Tất bật, nhộn nhịp cùng những nụ cười, ánh mắt tràn niềm vui  là không khí trên đường 12B đoạn qua xóm Mến Bôi, xã Hợp Kim  khi bước vào vụ thu hoạch dưa. Những quả dưa bở tròn căng, sọc vàng, sọc xanh dưới ruộng được các mế, các chị lựa chọn, nâng niu xếp vào sọt, vào thúng kẽo kẹt gánh lên đầu làng, điểm tập kết để cân hàng giao cho thương lái. Theo những chuyến xe tải, xe khách, dưa bở Hợp Kim có mặt tại các sạp hàng hoa quả ở thành phố Hòa Bình, Hà Tây, Hà Nam, Ninh Bình, Hà Nội ...và được người tiêu dùng khá ưa thích. Nhưng quý hơn, dưa bở cho thu hoạch vào cuối tháng 4 đến hết tháng 5 và nó đã, đang trở thành cứu cánh cho người dân trong những ngày giáp hạt.

Cùng với dưa chuột, dưa hấu, cây dưa bở đã có mặt trên đồng đất Hợp Kim cả chục năm nay. Vài ba năm trước, dưa hấu luôn chiếm ưu thế. Nhưng rồi do mất giá, đầu tư lớn nên người dân không dám trồng nhiều; đặc biệt là đợt đậm, rét hại đầu năm đã làm trên 50% diện tích mạ trong xã bị chết, ảnh hưởng lớn đến khung thời vụ. Trước tình hình đó, bà con nông dân xã Hợp Kim đã mạnh dạn mở rộng diện tích trồng dưa bở, đặc biệt là trên diện tích thiếu nước hoặc chân ruộng trồng màu.

Ông Đỗ Xuân Kế, Phó Chủ tịch UBND xã Hợp Kim cho biết: Một số xóm trong xã có địa hình liền kề với sông Bôi và  suối, nên chưa giải quyết xong hậu quả của cơn bão số 5 lại tiếp tục phải gánh chịu ảnh hưởng nặng nề của đợt rét đậm, rét hại. Vì vậy, khi các hộ dân chủ động chuyển đổi trồng lúa vụ chiêm - xuân sang trồng dưa và có thu nhập vào thời điểm này đã giúp xã và huyện giảm bớt tỷ lệ hộ phải hỗ trợ, cứu tế trước khi bước vào vụ mùa. Hơn nữa, với tình làng nghĩa xóm, các hộ gia đình trong xã đã đùm bọc, giúp đỡ lẫn nhau nên mặc dù còn hơn 1 tháng nữa mới thu hoạch lúa chiêm - xuân nhưng trong xã không có mấy hộ đứt bữa.

Mặc dù diện tích trồng dưa chỉ chiếm 21% đất canh tác của xã, gồm 15 ha dưa hấu, 6 ha dưa bở, nhưng trong những ngày giáp hạt, đời sống của đa số các hộ dân ở Hợp Kim đều ổn định bởi có dưa để thu hoạch. Hơn nữa, sau khi thu hoạch dưa, bà con nông dân vẫn chủ động đảm bảo thời gian để bước vào sản xuất vụ mùa đúng khung thời vụ. Đây là bài học kinh nghiệm trong việc lựa chọn giống cây trồng xen canh, gối vụ, vừa đảm bảo thời vụ, vừa ổn định đời sống, qua đó để nông dân các địa phương khác học tập, làm theo.

                                                                           Đức Phượng