Tất cả... đều khó!

Thời điểm cuối năm nhu cầu tiêu thụ tăng lên, thế nhưng giá cá tra ở ĐBSCL vẫn đứng ở mức thấp. Ông Lương Văn Dễ, phường Trung Nhất (Thốt Nốt - Cần Thơ) ngao ngán: “Hầm cá hơn 50 tấn vừa bán với giá 14.500 đồng/kg, trừ các khoản chi phí lỗ trên 100 triệu đồng”.

Theo ông Dễ, đây là mức lỗ “khiêm tốn” so với nhiều “đại gia” ở Thốt Nốt, bởi từ đầu năm đến nay số hộ lỗ từ vài trăm triệu đồng đến cả tỷ đồng nhiều vô kể. Sở NN-PTNT các tỉnh ĐBSCL cho biết, đây là năm thứ 2 liên tiếp người nuôi cá bị lỗ, điều này cho thấy nghề cá càng lúc càng bấp bênh.

Trong khi người nuôi khốn đốn thì nhiều doanh nghiệp xuất khẩu cũng lâm vào cảnh khó khăn. Tại An Giang, Đồng Tháp, TP Cần Thơ… nhiều doanh nghiệp không hoàn thành kế hoạch, thậm chí bị lỗ nặng. Nguyên nhân là do bị mất thị trường Nga vào thời điểm đầu năm, cộng với giá xuất năm nay thấp, nguồn cá nguyên liệu thiếu hụt nên tình hình sản xuất kinh doanh không như mong muốn.

Đối với tôm sú dù được giá khá cao nhưng sản lượng tôm không nhiều, do đó người nuôi trúng giá cũng rất ít. Hiện các nhà máy chế biến tôm xuất khẩu ở Cà Mau, Bạc Liêu, Sóc Trăng… thiếu nguyên liệu trầm trọng, dẫn đến việc xuất khẩu bị động.

Ông Lý Văn Thuận, Tổng Thư ký Hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Cà Mau, cho biết xuất khẩu thủy sản năm 2009 dự kiến chỉ đạt khoảng 630 triệu USD, thấp hơn 35 triệu USD so với kế hoạch. Đáng lo ngại là môi trường nuôi suy thoái làm cho năng suất tôm ngày càng giảm, đẩy các nhà máy vào cảnh “nằm không” chờ nguyên liệu tăng cao.

Chế biến cá tra xuất khẩu ở Công ty cổ phần Thủy sản Bình An. Ảnh: H. LỢI

Lặp lại trật tự “từ sản xuất đến xuất khẩu”

Sau thời gian bùng nổ “người người nuôi thủy sản - nhà nhà xây nhà máy chế biến”, nay ngành thủy sản ở ĐBSCL có dấu hiệu chựng lại. Số hộ nuôi bỏ ao hầm vì kiệt sức tiếp tục tăng, trong khi nhiều doanh nghiệp ở Đồng Tháp, An Giang… đã và đang kêu bán nhà máy do thua lỗ.

Ông Nguyễn Văn Đạo, Giám đốc Công ty cổ phần thủy sản Gò Đàng, phân tích: “Nhiều người đã sai lầm khi nghĩ rằng xuất khẩu thủy sản là lĩnh vực “siêu lợi nhuận” nên họ ùn ùn bỏ tiền tỷ đầu tư xây nhà máy. Trong đó có không ít doanh nghiệp không có chuyên môn, không đủ nội lực cũng nhảy vào. Chính kiểu làm ăn chụp giựt theo phong trào, bán hàng kém chất lượng… đã làm mất uy tín ngành thủy sản. Hiện tại nhiều doanh nghiệp nhỏ kêu bán nhà máy là lẽ tất yếu”.

Ông Đạo cho rằng đây là thời điểm thuận lợi nhất để sắp xếp lại trật tự nghề nuôi và xuất khẩu thủy sản. Theo đó nên có hàng rào kỹ thuật về việc xây dựng nhà máy. Ai có năng lực, có thị trường, sản phẩm đạt tiêu chuẩn quy định… mới cho xuất khẩu, nhằm tránh tình trạng cạnh tranh nội bộ không lành mạnh.

Nhiều nhà chuyên môn tin tưởng, tới đây ngành thủy sản ở ĐBSCL sẽ tiếp tục phát triển, bởi nhu cầu tiêu thụ thủy sản trên thế giới rất lớn. Cụ thể cá tra, ba sa của ta nếu so sánh với cá hồi của Na Uy, Nhật, Nga, hay cá rô phi của Trung Quốc thì cá tra chiếm ưu thế rõ rệt trên thương trường quốc tế. Vấn đề là chúng ta nhanh chóng sắp xếp, quy hoạch lại một cách bài bản từ vùng nuôi đến sản xuất giống, chăm sóc, thu hoạch, chế biến, xuất khẩu… Tất cả phải dựa trên những quy định, tiêu chí, tiêu chuẩn hẳn hoi. Làm được điều này, Nhà nước đóng vai trò “nhạc trưởng”, bởi Nhà nước mới đủ chức năng và thẩm quyền sắp xếp lại nghề cá theo hướng phát triển bền vững. 

                                                                          Theo SGGP