Tính từ khi phát hiện đến nay, diện tích nhiễm bệnh lùn sọc đen tăng theo từng ngày, thống kê gần đây nhất, toàn tỉnh đã có 135,64 ha, tại 25 xã thuộc các địa phương trong tỉnh nhiễm bệnh. Trong đó, thành phố Hòa Bình có 50 ha, Kỳ Sơn 38 ha, Cao Phong 32 ha, Kim Bôi 15 ha, các huyện Lạc Thủy, Lạc Sơn, Mai Châu cũng đã có dấu hiệu bệnh sọc đen.

Theo các nhà chuyên môn, thời điểm này, lúa xuân trà sớm phân hóa đòng, có nơi đã ôm đòng, trà chính vụ đứng cái bắt đầu phân hóa đòng, trà muộn cuối đẻ nhánh. Phần lớn diện tích nhiễm bệnh của tỉnh đang ở trong giai đoạn mẫn cảm với sâu bệnh, trong đó đáng chú ý nhất là bệnh lùn sọc đen đang có biến động từng ngày. Những diện tích bị nhiễm bệnh nếu không được phát hiện, xử lý kịp thời và triệt để sẽ là nguồn bệnh đặc biệt nguy hại cho toàn bộ diện tích lúa của tỉnh và cả trong vụ mùa sắp tới.

Ông Nguyễn Hồng Yến, Chi cục phó Chi cục BVTV cho biết: Bệnh lùn sọc đen và bệnh vàng lùn, lùn xoắn lá hiện chưa có thuốc đặc trị. Muốn tiêu diệt và phòng trừ mệnh bệnh hiệu quả là phải phòng trừ côn trùng môi giới truyền bệnh. Trong đó, đối tượng truyền bệnh lùn sọc đen là rầy lưng trắng, còn vàng lùn, lùn xoắn lá do rầy nâu truyền bệnh.

Trên đồng ruộng hiện rầy cám lứa 2 đang rộ, mật độ phổ biến 100-200 con/m², cao 500-1.000 con/m², chủ yếu là rầy lưng trắng chiếm 60-80%, mật độ trứng phổ biến 100-300 ổ/m². Từ nay tới ngày 15/4 sẽ là cao điểm phát sinh gây hại của rầy cám, mật độ, diện phân bố tăng nhanh trên giống nhiễm, đặc biệt trên những ổ rầy cũ. Trong điều kiện bình thường, lứa rầy này ít ảnh hưởng đến năng suất lúa, thế nhưng khi đã xuất hiện bệnh lùn sọc đen thì đây là lứa rầy cám quyết định đến diện tích nhiễm và mức độ gây hại của bệnh đối với diện tích vụ chiêm- xuân của tỉnh.

Ban chỉ đạo phòng trừ bệnh phòng trừ bệnh lùn sọc đen, bệnh vàng lùn, lùn xoắn lá của tỉnh đang tập trung triển khai những biện pháp cấp bách phòng trừ dịch bệnh. Các huyện, thành phố đã chỉ đạo tăng cường kiểm tra, bám sát đồng ruộng tổ chức phun trừ rầy đồng loạt, bao vây khu vực lúa bị bệnh. Đối với những khu vực đã xuất hiện bệnh lùn sọc đen, tổ chức chỉ đạo nông dân nhổ tỉa khóm bị bệnh vùi sâu xuống ruộng.

Ông Nguyễn Hồng Yến, Phó Chi cục BVTV cho rằng: Những biện pháp cần áp dụng khẩn trương hiện nay là triển khai ngay những các biện pháp phòng rầy lứa 2, tác nhân môi giới gây bệnh lùn sọc đen, vàng lùn, lùn xoắn lá. Đối với những khu vực chưa xuất hiện triệu trứng của bệnh lùn sọc đen và những nơi có biểu hiện đặc trưng của bệnh (không phải ngộ độc thuốc trừ cỏ) cần tổ chức phun rầy trên những ruộng lúa có mật độ rầy trên 2.000 con/m²; phun thuốc trừ rấy nếu mật độ rầy trên 1.000 con/m² đối với những ruộng lúa nhiễm rầy có kèm theo hiện tượng vàng lá hoặc sinh trưởng kém do thiếu dinh dưỡng; chỉ phun tập trung tại các ổ rầy, ruộng nhiễm rầy, không phun tràn lan ra cả cánh đồng.

Trong khi xử lý thuốc cần giữ mực nước trong ruộng ổn định; tranh thủ phun vào buổi sáng khi trời khô hay mát, không phun thuốc khi nhiệt độ trên 33⁰C hay khi trời sắp mưa hoặc mưa xong lá lúa còn ướt; đối với những ruộng nhiễm rầy kèm theo hiện tượng vàng lá hoặc sinh trưởng kém do thiếu dinh dưỡng cần kết hợp xử lý rầy với việc bổ sung các loại phân bón vi lượng.

Việc phun thuốc trừ rầy phải tuyệt đối theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn. Trong đó, tuyệt đối không sử các loại thuốc có phổ tác động rộng như nhóm Lân hữu cơ, nhóm Cúc tổng hợp để trừ rầy vì sẽ tiêu diệt hết thiên địch, làm dịch rất dễ bùng phát ở các lứa sau. Với những diện tích bị nhiễm bệnh, cần thường xuyên kiểm tra đồng ruộng từ 3 - 5 ngày/lần, nhổ những cây bị bệnh và vùi sâu xuống bùn.

Biểu hiện đặc trưng của bệnh lùn sọc đen là: cây lúa lùn, lá xanh đậm, vặn xoắn, đẻ nhiều nhánh nhưng nhánh lúa bị dị dạng, lá ngọn rụt lại, gân lá nổi rõ, có u sáp màu trắng nhỏ, sưng gồ chạy dọc gân lá, bẹ lá. Cây ngô bệnh lùn, xanh đậm, lá vặn xoắn, u sáp màu trắng dọc gân lá, bẹ lá, thân ngô.

                                                                     Lê Chung