Chợ Pà Cò phiên cuối năm càng náo nhiệt, đậm sắc màu hơn bởi dòng người đông đúc ở miền ngược xuống, miền xuôi lên bán buôn, mua sắm. Chợ được chia thành từng khu, có khu riêng bán hàng hoa quả, nông sản, thực phẩm ở đầu chợ; khu hàng ăn, hàng tạp hóa, hàng lanh sợi, quần áo may sẵn và khu bán rượu, thuốc lào... Vào ngày này, phố chợ nườm nượp người, khu chợ chen chúc đông nghịt từ sáng sớm cho mãi đến cuối trưa.

Bà con người Mông rất muốn chuẩn bị cho gia đình mình một mùa xuân rực rỡ sắc màu váy áo nên nhộn nhịp nhất vẫn là khu bán vải lanh, sợi. Chị em phụ nữ người Mông đều rất hứng thú mua sắm ở các gian hàng này với mong muốn mua được gì đó để diện vào dịp Tết. Người Mông thích những màu sắc sặc sỡ, rõ nét nên màu sợi được nhiều chị em chọn mua hơn cả là xanh, đỏ, hồng, vàng. Giữa bốn bề núi đá và cây rừng, những thiếu nữ người Mông trang phục sặc sỡ nổi bật như bông hoa bung nở với vẻ đẹp rất riêng. ấn tượng nhất đối với chúng tôi là những đứa trẻ người Mông được cha mẹ cho đi chơi chợ. Đầu tháng 12 âm lịch, trời rét buốt, nhiều đứa bé không đi tất hay đội mũ len mà cứ hồn nhiên chạy nhảy chơi đùa khắp chợ. Sinh ra trong giá lạnh khắc nghiệt, những đứa bé Mông đã kiên cường lớn lên như cỏ cây. Sau bộ quần áo dân tộc bé xíu, những đứa trẻ Mông khỏe mạnh với nước da bánh mật, chắc lẳn bắp tay, bắp chân tròn khiến chúng tôi liên tưởng về sức sống bền bỉ của người dân vùng cao. Được cha mẹ cho theo xuống chợ, lũ trẻ được tha hồ thưởng thức quà bánh, lựa chọn đồ chơi và thích thú ngắm nhìn từng gian hàng của phiên chợ Tết.

Không chỉ là điểm tập trung giao lưu, giao thương hàng hóa của 3 xã vùng cao Hang Kia, Pà Cò, Tân Sơn, chợ Pà Cò còn thu hút rất đông đồng bào Mông từ xã bạn Loóng Luông của huyện Mộc Châu (Sơn La) về chơi chợ. Chị Sùng Y Mí - một người chuyên bán vải tại phiên chợ kể: Loóng Luông gần đây nên bà con vùng đó cũng hay xuống đây chơi, mua bán. Có không ít đôi trai gái nhờ chợ phiên gặp gỡ, hẹn hò mà thành chồng vợ. Quan hệ vợ chồng của người Mông rất gắn bó, họ luôn bên nhau kể cả khi đi chợ, lúc đi làm. Chả thế mà đến với phiên chợ Pà Cò, những người Mông đến chợ bán hàng nông sản hay đi mua sắm lúc nào cũng đi có đôi, có cặp, tình cảm luôn âu yến, thắm thiết, bền chặt. Khi ngồi bán, cả hai cùng ân cần mời chào khách. Khi đi chợ mua hàng, vợ chồng chụm đầu cùng ngắm nghía, lựa chọn món đồ ưng mắt. Và có lẽ không ở đâu chúng tôi có thể cảm nhận được tình cảm gia đình hạnh phúc và ấm áp hơn ở những phiên chợ vùng cao. Ngày xuống chợ là ngày đi hội của cả gia đình. Từ sớm tinh mơ, cả gia đình đã cùng thức dậy, cả nhà xuống chợ. Vì lẽ đó, ngày chợ không chỉ để bán mua mà còn để người dân Mông gặp gỡ, trò chuyện, tâm tình.

Khách nước ngoài gặp phiên chợ cuối năm cũng rất thích thú, tò mò. Anh Juan Hercent, quốc tịch Pháp cùng nhóm bạn luôn theo sát, vừa chụp vừa cùng nhau xem lại những hình ảnh sống động trong giao lưu, mua bán của người dân tộc Mông tại chợ phiên với niềm đam mê.   

Theo anh Sùng A Màng, Chủ tịch UBND xã Pà Cò, người Mông đón Tết truyền thống từ đầu tháng 12 âm lịch, sớm hơn tết Nguyên đán khoảng một tháng theo cách tính lịch cổ truyền của người Mông. Bởi thế nên phiên chợ Tết Pà Cò cũng diễn ra sớm hơn so với các chợ phiên vùng cao khác. Phiên chợ là nơi biểu hiện đậm nét bản sắc dân tộc Mông vùng cao Mai Châu đón đợi khách muôn phương tham quan, khám phá.

                                                                    Bùi Minh