Thiếu nữ Mường bên khung cửi

Thiếu nữ Mường bên khung cửi

(HBĐT) - Trong khi không ít địa phương còn loay hoay chưa tìm ra hướng đi cho nghề dệt thổ cẩm, thì chị em phụ nữ người dân tộc Mường ở huyện Lạc Sơn lại thành công với mô hình “đặt khung cửi”.

Gần chục năm nay, công việc chính của chị Bùi Thị Lán ở xã  Yên Nghiệp huyện Lạc Sơn không phải là vác cuốc ra đồng làm việc như phần lớn chị em phụ nữ ở nông thôn mà thay vào đó hàng ngày chị ở nhà se sợi, cài mắc hoa văn và mang khung cửi đến đặt cho những nhà trong xóm. Cũng như nhiều phụ nữ ở đây, nhờ có nghề dệt thổ cẩm và biết cách tính toán làm ăn, chị Lán không chỉ lo đủ cho cuộc sống gia đình mà còn tích luỹ được một số vốn nhỏ. Số vốn ấy, chị lại dành vào việc đầu tư đóng thêm khung cửi cho chị em trong xóm cùng dệt thổ cẩm. Cách làm này vẫn được người dân xã Yên Nghiệp gọi là “đặt khung cửi”

Đặt khung cửi dựa trên nguyên tắc: người có điều kiện đứng ra đầu tư  đóng khung cửi, mua chỉ sợi, cài mắc hoa văn theo mẫu rồi đem đến cho những gia đình không có điều kiện mua khung cửi dệt, trên phương thức lợi nhuận được chia theo công việc mỗi người đảm nhận. Theo cách tính toán của chị Lán, một khung cửi dệt khéo và đều tay, trong vòng khoảng 20 ngày sẽ hoàn thiện song một tấm thổ cẩm, nếu bán với giá 2 triệu đồng, thì người làm công cũng nhận được khoảng 700 nghìn đồng. Số còn lại trừ chi phí đầu tư sợi và tiền công đi lại, chủ khung cửi cũng có lãi khoảng 500 nghìn đồng.  

 5 năm trước, hoàn cảnh gia đình Chị Bùi Thị Dân ở xã Yên Nghiệp huyện Lạc Sơn hết sức khó khăn, lúc đó ước mơ duy nhất của chị là có vài trăm nghìn đồng mua sợi chỉ và đóng một bộ khung cửi để dệt thổ cẩm tăng thu nhập gia đình cũng trở nên xa vời. Nhưng từ khi phong trào “đặt khung cửi” ở địa phương phát triển mạnh, chị được một người hàng xóm đặt cho một chiếc khung cửi dệt thổ cẩm, với bản tính chịu thương chịu khó, cộng với đôi bàn tay khéo léo chị đã có điều kiện làm thay đổi cuộc sống gia đình. Giờ đây, ngoài công việc đồng áng, những thời gian rảnh rỗi chị lại dành hết cho chiếc khung cửi.

Còn với chị Bùi Thị Mùi một người dị tật bẩm sinh, có chiều cao chưa đầy 1 m, ít ai nghĩ rằng sẽ có ngày chị Mùi kiếm được một cái nghề để tự nuôi sống bản thân. Khi nghề dệt thổ cẩm ở địa phương bắt đầu nhen nhóm khôi phục trở lại, chị Mùi đã thuyết phục được một người hàng xóm đầu tư cho mình một bộ khung cửi theo một thiết kế đặc biệt. Từ một bộ khung cửi dệt thuê, bây giờ chị không chỉ tự lo được cho cuộc sống của bản thân mà còn tích luỹ vốn để đầu tư hơn chục khung cửi cho những người hàng xóm khác.

Hiện nay, nghề dệt thổ cẩm đã trở thành một nguồn thu nhập chính của nhiều hộ gia đình ở Lạc Sơn. Có lẽ cũng vì vậy mà công việc này không còn là nghề dành riêng cho chị em phụ nữ. Nhiều thanh niên, nam giới đã vứt bỏ quan niệm “không  tham gia vào việc của đàn bà” để cùng các chị em dệt thổ cẩm.

Khởi đầu từ  xã Yên Nghiệp, phong trào đặt khung cửi dệt thổ cẩm đã phát triển rộng ra toàn huyện Lạc Sơn. Hiện tại, huyện có hàng nghìn khung cửi được hình thành theo phương thức “đặt khung cửi”. Theo bà Bùi Thị Tiu, Chủ tịch Hội phụ nữ xã Yên Nghiệp: “Để nghề dệt thổ cẩm ở địa phương phát triển như ngày hôm nay là do thị trường đã bắt đầu quay trở lại dùng những sản phẩm truyền thống, đặc biệt không chỉ bà con địa phương sử dụng các sản phẩm này mà còn được xuất cho các chủ hàng ở tỉnh Thanh Hoá, Sơn La và sang cả nước bạn Lào. Cách đây khoảng chục năm về trước, cả xã chỉ có một vài khung cửi thì nay đã tăng lên gần 500 khung cửi.”

Không dừng ở đó,  hiện nay các ông chủ, bà chủ khung cửi ở huyện Lạc sơn đã dần thích ứng với những hoạt động giao dịch của kinh tế thị trường. Sự ra đời của Công ty TNHH Tư Dịnh ở thị trấn Vụ Bản và cơ sở dệt may Tân Việt Hoa ở xã Vũ Lâm là một ví dụ. Ngoài việc tham gia đặt khung cửi cho chị em trong vùng, hai cơ sở này còn hợp tác với Trung tâm khuyến công tỉnh Hoà Bình, mời những người thợ giỏi trong vùng, mở các lớp truyền nghề dệt thổ cẩm truyền thống cho chị em phụ nữ. Những người học nghề tại hai cơ sở này, sau khi hoàn thành khoá đào tạo được cấp chứng chỉ nghề dệt thổ cẩm truyền thống và nhận hàng về làm, doanh nghiệp sẽ đứng ra bao tiêu sản phẩm. Riêng cơ sở dệt may Tân Việt Hoa, hiện nay đã đầu tư được trên 50 khung cửi, Ông Trần Văn Cử, Chủ cơ sở cho biết: Theo kế hoạch, sau khi ổn định được số khung cửi và người dệt, cơ sở sẽ đầu tư một dây chuyền may mặc quần áo truyền thống của dân tộc Mường, phục vụ bà con trong khu vực.

Sự phát triển của nghề dệt thổ cẩm truyền thống ở huyện Lạc Sơn đã có những tác động tích cực đến ý thức giữ gìn những giá trị văn hoá truyền thống đối với thế hệ trẻ nơi đây. Với sự tận tình chỉ bảo của bà, của mẹ, nhiều em nhỏ đã biết làm thành thạo các công đoạn cài mắc và dệt những hoa văn có độ phức tạp cao.

Để phát triển nghề dệt thổ cẩm truyền thống một cách bền vững, chính quyền huyện Lạc Sơn đang có kế khoạch phát triển nghề dệt thổ cẩm thành làng nghề, đề nghị công nhận nghệ nhân dệt thổ cẩm truyền thống cho những người thợ có tay nghề giỏi và tạo điều kiện cho các chủ khung cửi tiếp cận với những nguồn vốn ưu đãi. Trước mắt, huyện đang có kế hoạch mở hội thi tay nghề để chọn ra những người thợ dệt thổ cẩm có tay nghề giỏi nhất, nhằm động viên khuyến khích phong trào dệt thổ cẩm ở địa phương ngày cành phát triển.

 

                                                                     Hồng Duyên
 

 

Các tin khác


Thú chơi hoa, cây cảnh ngày xuân

(HBĐT) - Không biết từ bao giờ, cứ mỗi độ Tết đến, xuân về, trong mỗi gia đình không thể thiếu sắc màu rực rỡ của hoa, cây cảnh. Thú chơi hoa, cây cảnh ngày Tết đã trở thành nghệ thuật, một nét đẹp gắn với bản sắc văn hóa dân tộc. Trong sắc xuân rực rỡ, ý nghĩa của những bông hoa, nhành cây đem đến cho mỗi gia đình những gì tươi đẹp nhất của một năm mới.

Dấu ấn nền“Văn hóa Hòa Bình”

(HBĐT) - Văn hoá Hoà Bình là nền văn hoá tiền sử nổi tiếng ở Việt Nam và Đông Nam á. ở tỉnh ta, Văn hóa Hòa Bình phân bố dày đặc ở nhiều địa phương. Nền Văn hóa Hòa Bình tại tỉnh không chỉ là minh chứng khẳng định Hòa Bình là một trong những chiếc nôi của loài người mà còn cung cấp cho các nhà khảo cổ, nhà khoa học, nhà nhân chủng học... trong nước và quốc tế những cứ liệu khoa học vô cùng quan trọng.

Đầu năm đi lễ chùa

(HBĐT) - Phong tục đi chùa, xin lộc xuân là nét đẹp văn hóa của người á Đông. Tại Việt Nam cũng theo quy luật của tự nhiên "Xuân sinh, Hạ trưởng, Thu liễm, Đông tàng” (mùa xuân thì sinh ra, mùa hạ thì trưởng thành, mùa thu thì thu liễm, mùa đông thì bế tàng). Vì vậy, phong tục đi chùa đầu xuân vừa là khởi đầu của một năm, khởi đầu của sự sống và trở thành yếu tố tâm linh gắn với văn hóa, tín ngưỡng lâu đời của người Việt.

Ngày Xuân nhớ thơ chúc Tết của Bác Hồ

(HBĐT) - Như đã thành lệ, mỗi dịp Tết đến, Xuân về, Bác Hồ đều có thơ gửi tặng đồng bào, chiến sĩ cả nước. Mỗi vần thơ của Bác như những lời khích lệ, động viên, cổ vũ toàn dân tộc cùng đoàn kết một lòng, vững bước tiến lên trong đấu tranh cách mạng và xây dựng quê hương, đất nước. Còn nhớ, bài thơ chúc Tết, mừng Xuân đầu tiên của Bác Chúc Tết Nhâm Ngọ - 1942 được Bác viết sau một năm về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng, giữa lúc chiến tranh thế giới đang ở thời kỳ ác liệt, dân ta còn dưới ách áp bức bạo tàn của phát xít Nhật và thực dân Pháp, nhưng những lời thơ của Bác năm đó như một sự báo hiệu mùa xuân cách mạng đang tới:

Nhộn nhịp thị trường hoa, cây cảnh ngày Tết

(HBĐT) - Không quá lời nếu nói thiếu đào, quất hay hoa tươi dường như Tết chưa đến trọn vẹn. Cũng chính ví vậy chơi hoa, đi chợ hoa ngày Tết trở thành thú vui tao nhã không thể thiếu đối với mỗi hộ gia đình dịp tết đến, xuân về.

Dẻo thơm những chiếc bánh làm từ…hạt gạo

(HBĐT) - Từ những bông lúa, hạt gạo chắc mẩy, trắng trong được chọn lựa kỹ càng sau mỗi mùa thu hoạch, người người, nhà nhà dùng để tạo ra những loại bánh thơm ngon mang hương vị đậm đà và rất đỗi đặc biệt của làng quê. Và cứ thế, cứ vậy, những chiếc bánh dẻo thơm được làm từ hạt gạo trở thành thứ ẩm thực khó thể thiếu trong cuộc sống mỗi gia đình.