Bánh được làm từ thứ gạo nếp nương thơm, dẻo mà người Mông trồng ở mảnh đất tốt nhất.

Bánh được làm từ thứ gạo nếp nương thơm, dẻo mà người Mông trồng ở mảnh đất tốt nhất.

(HBĐT) - Cứ độ hoa mơ, hoa mận nở trắng rừng, sương núi giăng đầy khắp bản cũng là lúc xuân về trên các bản Mông. Bà con người Mông ở 2 xã Hang Kia - Pà Cò (Mai Châu) thường đón Tết sớm hơn dưới xuôi độ một tháng. Gác công việc bận rộn thường ngày ngược Thung Khe lên Pà Cò để đón Tết là thú vui của nhiều người.

 

Cảm nhận đầu tiên là phiên chợ vùng cao. Những thiếu nữ Mông mặc váy, áo mới màu sắc sặc sỡ đổ về chợ phiên Pà Cò. Chợ bày bán đủ thứ nhưng nhiều nhất vẫn là những sạp hàng thổ cẩm, hàng tiêu dùng. Gặp anh Phàng A Thông ở bản Cang, xã Pà Cò trên chiếc xe máy còn rất mới anh kể: Ngày trước mình ở trên cao khó khăn lắm, mấy năm nay được Nhà nước hỗ trợ, gia đình mình chuyển về bản Cang ở. Có đất, có nhà, có điện, nước, có trường con đi học, mình vui lắm. Năm nay, được mùa ngô, mua được xe máy nó chở xuống chợ mua sắm đồ cho ngày Tết. Không chỉ nhà mình mà nhiều nhà trong bản cũng được mùa, đi sắm tết nhiều lắm.

 

Len lỏi giữa dòng người đông nghịt, chúng tôi ngắm nhìn các mặt hàng rực rỡ màu sắc, phong phú về chủng loại từ quần áo, khăn mũ đến thực phẩm, đồ gia dụng... Ngồi bán hàng thổ cẩm, chị Vàng Thị Tứ khoe: “Vừa mới mở hàng mà mình đã bán gần hết. Những chiếc túi, khăn, áo, váy thổ cẩm của gia đình dệt đấy. Bán hết số hàng này, mình sẽ mua một số thức ăn ngày Tết cho cả nhà”. Nhộn nhịp một góc chợ là gian hàng bán đồ điện tử. Ngồi bán hàng điện tử, ông Sùng A Lử tươi cười bảo: “Bây giờ người Mông đã biết làm kinh tế để giàu lên và họ đã mua được xe máy, điện thoại di động. Các chàng trai Pà Cò giờ không còn phải dắt ngựa như ngày xưa mà họ đã đi bằng xe máy rồi”.

 

Anh Sùng A Sa ở xóm Trà Đáy, xã Pà Cò kể: Việc đầu tiên cần làm cho năm mới là thu dọn nông cụ, dán lên đó những lá bùa truyền thống để đặt thờ trong suốt dịp Tết. Vào ngày cuối cùng của năm cũ, khổ chủ sẽ giết lợn, mổ gà, lấy máu và lông bôi lên bùa chính trên bàn thờ để đón năm mới. Bánh dày là thực phẩm không thể thiếu trong những ngày Tết ở bản Mông. Mỗi gia đình đều đặt thờ 3, 6 hoặc 9 chiếc tùy từng dòng họ. Bánh có thể để trong 3 tháng, khi có khách sẽ rán lên để thết đãi. Bánh dày là đặc sản của bà con người Mông mỗi dịp Tết đến. Bánh được làm từ thứ gạo nếp nương thơm, dẻo mà người Mông trồng ở mảnh đất tốt nhất. Những người tham gia giã bánh dày thường là những người đàn ông khoẻ mạnh. Họ tập hợp thành một nhóm khoảng chục người thay nhau giã. Giã hết nhà này rồi lại đi nhà khác tạo nên một không khí Tết vui nhộn, ấm cúng. Những người phụ nữ Mông cũng tham gia phụ giúp nam giới giã bánh. Trong khi đó món bánh này lại đòi hỏi phải giã khi xôi nóng vừa xới ra khỏi chõ, giã liên tục không được để cho bánh nguội. Tiếng chày giã xuống phải mạnh đến mức xuyên qua độ dẻo của bánh đến nền cối gỗ mới đạt. Song ấn tượng nhất đối với mỗi du khách đó là khi chiếc bánh đang cứng như đá (vì giá lạnh), đem rán hoặc nướng trên than củi sẽ trở nên mềm dẻo và thơm ngon. Trong lạnh giá, được ngồi sưởi ấm bên bếp lửa, thưởng thức vị thơm, dẻo của món bánh dày, cảm nhận những nét văn hoá rất riêng của những con người bản Mông. Với người phụ nữ Mông, những ngày Tết là dịp họ được nghỉ ngơi và ăn mặc đẹp nhất. Tết đến, xuân sang, người phụ nữ Mông nào cũng có một bộ váy mới do chính tay mình làm ra. Để có được bộ váy, họ phải dồn công sức cả năm. Từ trồng, đập vỏ cây lanh, se thành sợi dệt vải đến phết sáp ong, tạo hoa văn, thêu thùa... Nhìn chiếc váy là biết người phụ nữ Mông cần cù, chịu thương, chịu khó, khéo léo đến đâu.

 

Vui và náo nhiệt nhất là những ngày Tết chính được cùng người Mông chơi các trò chơi dân gian như ném pao, đánh quay... Từ rất sớm, người già, trẻ nhỏ, đông nhất là đám thanh niên đã tập trung ở bãi đất rộng của bản, đàn ông đánh quay, con gái ném pao còn trẻ con chơi chọi quay. âm thanh của ngày hội bản Mông quyện với tiếng khèn vọng vào núi đá. Đâu đó, ta dễ dàng bắt gặp ánh mắt tình tứ của những đôi trai, gái trao nhau. Bây giờ trai gái Mông vẫn hát tỏ tình, vẫn thổi khèn, thổi sáo, vẫn ném pao... Có điều họ không chỉ hát như khi xưa vẫn hát: “Anh ném pao, em không bắt /Em không yêu, quả pao rơi rồi...”.

 

                                                                       

 

                                                                                     Việt Lâm

 

 

Các tin khác


Xem tranh Đông Hồ “Đám cưới chuột” nhân năm Canh Tý

Trong các dòng tranh dân gian Việt Nam như Hàng Trống (Hà Nội), Làng Sình (Huế), Kim Hoàng (Hà Nội) thì tranh Đông Hồ (Bắc Ninh) là khá phổ biến từng được in ấn, phát hành rộng rãi trong cả nước mỗi dịp đón Tết, vui Xuân. Sở dĩ như vậy bởi dòng tranh này phong phú, đa dạng về nội dung, điêu luyện về cách thức biểu đạt. Bên cạnh nhiều bức tranh hạnh phúc: đàn lợn, đàn gà, trâu, cá,… còn có những bức tranh có hàm ý hai mặt vừa trào phúng, vui nhộn vừa có tính châm biếm hài hước, đả kích, triết lý sâu sắc về mối quan hệ nhân - quả, thiện - ác như tranh "Đánh ghen”, "Hứng dừa”,... trong đó "Đám cưới chuột” là một điển hình.

Độc đáo các nghề truyền thống của dân tộc Mông

(HBĐT) - Nói đến nét văn hóa đặc trưng của đồng bào dân tộc Mông tại xã Pà Cò (Mai Châu) không thể không nhắc đến nghề thủ công truyền thống như nghề dệt thêu thổ cẩm, vẽ sáp ong, nghề rèn, làm giấy… Trong đó, có nhiều nghề truyền thống không chỉ phục vụ hoạt động đời sống sinh hoạt, sản xuất mà còn mang lại nguồn thu đáng kể cho bà cong vùng cao nơi đây.

Một chuyện Tết xưa

(HBĐT) - Ngày ấy, cách nay hơn 30 năm, cứ gọi chung là thời bao cấp, trên các phố của Hà Nội và một số thành phố, thị xã miền Bắc như Hải Phòng, Nam Định, Hòa Bình… hay gặp tấm biển, thường là làm bằng bìa cactong: Nhận làm quy-gai-xốp! 

Sắc hoa xuân rực rỡ

(HBĐT) - Không ở đâu, Tết đến sớm như ở các vùng trồng hoa. Bởi trước Tết vài tháng, các vùng này đã nhộn nhịp vào vụ trồng hoa bán Tết. Từng cây hoa được chăm sóc, nâng niu cẩn thận để sao cho hoa tươi thắm, rược rỡ nhất. Chúng tôi có cơ hội dạo quanh những vùng trồng hoa và các cửa hàng bán hoa để cảm nhận không khí sôi động mà đằm thắm đó…

Xem các tin đã đưa ngày:
Tin trong: Chuyên mục này Mọi chuyên mục