Phát ngôn viên của quân đội - đại tá Michael Samson - cho hay, trong chiến dịch truy soát ngày 6.12, cảnh sát phát hiện thêm 40 khẩu súng bao gồm cả súng trường M16, được chôn giấu gần trụ sở cảnh sát ở ngoại ô thủ phủ Shariff Aguak - tỉnh Maguindanao. Số vũ khí này được cho là của ông Andal Ampatuan "cha" - cựu Thủ hiến Maguindanao và cũng là vị tộc trưởng đầy thế lực của dòng tộc Ampatuan.

Trước đó, trong cuộc lục soát nhà riêng của Andal Ampatuan "con" - Thị trưởng thành phố Datu Unsay - kẻ hiện đã bị bắt giữ với cáo buộc là nghi can chính trong vụ thảm sát ngày 23.11 tại tỉnh này, làm ít nhất 57 người chết -  lực lượng hỗn hợp cảnh sát và quân đội đã thu giữ khoảng 340.000 viên đạn, một số súng trường và một xe bọc thép.

Giám đốc Cảnh sát quốc gia Jesus Verzosa cho biết, tính đến đêm 5.12 đã có 32 người bị bắt giữ, trong đó có 5 thành viên của gia tộc Apatuan từng hùng cứ tại Maguindanao hơn 10 năm qua, cùng 20 binh sĩ liên quan tới vụ thảm sát.

Lệnh thiết quân luật được Tổng thống Gloria Macapagal Arroyo ban bố hôm 5.12, sau khi nhà chức trách nhận được các thông tin tình báo về âm mưu phản loạn do các nhóm vũ trang trung thành với thị tộc Ampatuan dự định thực thi khi các thành viên chủ chốt nhà Ampatuan bị bắt giữ.

Đây là lần đầu tiên trong vòng ba thập niên qua Philippines ban bố lệnh thiết quân luật. Động thái tương tự trước đó do nhà độc tài Ferdinand Marcos  ban bố trên toàn quốc từ năm 1972 - 1981 trước khi bị lật đổ năm 1986. Thiết quân luật cho phép quân đội bắt người không cần lệnh và thực thi nhiệm vụ vãn hồi trật tự. Theo quy định của hiến pháp, thiết quân luật được kéo dài trong vòng 60 ngày, trừ phi nó bị quốc hội ra lệnh huỷ bỏ hoặc gia hạn thêm.

Vài giờ sau khi ban bố thiết quân luật, lực lượng an ninh tuyên bố nắm quyền kiểm soát tỉnh Maguindanao và đã bắt tạm giam thêm 9 nghi can liên quan tới vụ thảm sát Maguindanao. Trong đó, có cả Ampatuan "cha" cùng hai người con trai khác của ông ta là Zaldy Ampatuan - Thống đốc vùng tự trị Hồi giáo Mindanao, và Sajid Ampatuan - đương kim Thủ hiến tỉnh Maguindanao.

Bộ Tư pháp tuyên bố, những người bị bắt trong đợt truy quét tại Maguindanao sau thiết quân luật có thể sẽ bị buộc tội nổi loạn và đối mặt với mức án cao nhất là tù chung thân. Tội danh nổi loạn này hoàn toàn tách biệt với tội danh giết người cũng sắp được khởi tố với những đối tượng này.

Phản ứng với tuyên bố thiết quân luật của bà Arroyo khá trái ngược. Trong khi giới chức chính quyền ca ngợi đó là hành động quyết liệt cần thiết để ngăn ngừa nguy cơ bạo loạn và vãn hồi trật tự tại khu vực miền nam rất nhạy cảm, thì phái phê bình lại chỉ trích đây có thể là cách bà tổng thống  tiếp tục duy trì quyền lực. 

                 Theo Báo LĐ