Trước thực tế, dự án VNM 7PG0003 đã tiến hành các bước thu thập thông tin, đồng thời có phương án hỗ trợ xây dựng mô hình chuyển tuyến dựa vào cộng đồng tại xã Cuối Hạ. Cuối năm 2007, mô hình bắt đầu được thực hiện ở các điểm xóm xa nhất, đông dân nhất gồm xóm Thông1, Thông 2, xóm Mư và xóm Nghìa. Đây cũng là các xóm có tình trạng đẻ tại nhà còn khá phổ biến. Ban đầu, mô hình tập trung cho công tác tuyên truyền, vận động, tranh thủ sự vào cuộc của cấp uỷ Đảng, chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể địa phương. Vai trò của cán bộ y tế, y tế thôn bản phụ trách địa bàn được đẩy mạnh thông qua truyền thông, giáo dục sức khoẻ, vận động nhân dân, giúp đối tượng phụ nữ có thai, người nhà của thai phụ nắm bắt được tầm quan trọng của việc khám thai, đẻ tại cơ sở y tế, nhận thức được mức độ nguy hiểm, tác hại của việc đẻ tại nhà không an toàn.

Ở mỗi xóm có mô hình thành lập được một nhóm chuyển tuyến dựa vào cộng đồng. Thành viên của các nhóm ngoài được trang bị phương tiện sử dụng như xe đạp, cáng, chăn, đèn pin, áo mưa còn được tập huấn hàng năm về kiến thức, kỹ năng chuyển bệnh nhân đến cơ sở y tế. Khi trong xóm có phụ nữ chuyển dạ, nhóm chuyển tuyến làm nhiệm vụ vận chuyển sản phụ bằng cáng đến trạm y tế xã. Khi đã “mẹ tròn con vuông”, nhóm này lại đảm đương nhiệm vụ đưa sản phụ và trẻ sơ sinh về với gia đình mạnh khoẻ, an toàn. Chị Bùi Thị Lòng, y tế thôn bản xóm Nghìa khoe: “Mô hình đã tác động trực tiếp đến hành vi đẻ tại nhà trước đây của người dân trong xóm, đã thuyết phục được phụ nữ đến đẻ tại cơ sở y tế có điều kiện và năng lực thực hiện cuộc đẻ an toàn”

2 năm qua, tuy chưa thống kê số lần chuyển tuyến mà các nhóm chuyển tuyến dựa vào cộng đồng ở 4 xóm đã thực hiện nhưng có thể liệt kê được không ít cuộc chuyển tuyến thành công, mang lại niềm vui cho các gia đình. Còn nhớ vào trận lũ năm 2008, nhóm chuyển tuyến xóm Thông đã không quản ngại đường xa, “đội” mưa bão đưa chị Bùi Thị Dung đến trạm y tế xã để thực hiện cuộc đẻ an toàn. Mẹ chồng của chị Dung là bà Bùi Thị Dửng đã không nén được xúc động: Con trai đi làm ăn xa, ở nhà chỉ có mẹ chồng, nàng dâu. Nếu không có sự xuất hiện, hỗ trợ kịp thời của nhóm chuyển tuyến thì bà không biết xoay sở ra sao nữa. Còn chị Dung thì rất đỗi phấn khởi, không ngớt lời cảm ơn nhóm chuyển tuyến đã không nề hà hỗ trợ chị vượt qua tình thế khó khăn, khiến chị cảm thấy ấm lòng khi “vượt cạn”. ở xóm sâu nhất, xa nhất là xóm Nghìa, phụ nữ đẻ nhờ có sự hỗ trợ của các thành viên nhóm chuyển tuyến đã băng qua địa thế hiểm trở đồi dốc, lũ suối đã thực hiện các cuộc đẻ tại cơ sở y tế đáng tin cậy.

Tiếp nối thành công của mô hình chuyển tuyến dựa vào cộng đồng, tại xã Cuối Hạ vừa thành lập được 1 câu lạc bộ Làm mẹ an toàn - Chăm sóc trẻ sơ sinh quy tụ 54 thành viên là phụ nữ độ tuổi sinh sản, các bà mẹ có con nhỏ. Với nội dung sinh hoạt hàng tháng theo từng chủ đề, chị em phụ nữ trong xã được trang bị thêm những kiến thức bổ ích về chăm sóc SKSS như chăm sóc bà mẹ có thai, , chăm sóc trước sinh, sau sinh qua truyền thông trực tiếp, các trò chơi sinh động như oẳn tù tì, “cam quýt”, hái hoa dân chủ...

Qua xây dựng mô hình, từ một xã có tỷ lệ đẻ tại nhà cao, Cuối Hạ đã nâng chỉ số phụ nữ đẻ khám thai 3 lần, đúng lịch lên 85%, phụ nữ đẻ tại cơ sở y tế đạt 97%. Nhận thức và hành vi chăm sóc SKSS của người dân trong xã đã và đang được nâng cao.

                                                                        Bùi Minh