Mấy năm gần đây, được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, đầu tư, hỗ trợ về cơ sở hạ tầng, xây dựng trường, lớp, phân công giáo viên lên thường trú giảng dậy. Đến nay, hầu hết người dân ở xã Hang Kia biết đến cái chữ. Chuyện học tập nơi đây bây giờ đã trở thành một nhu cầu không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày, nó cũng quan trọng như cái ăn, cái mặc của họ.

Vàng A Lếnh ở xóm Hang Kia, xã Hang Kia năm nay đã bước sang tuổi 18 và đã có 1 vợ, 1 con. Thế nhưng, tháng 8 vừa rồi, Lếnh mới đến trường để học cái chữ. Ban đầu còn ngượng ngập với bạn bè. Bây giờ Lếnh đã đọc được hết bảng chữ cái và Lếnh lại thích đi học hơn là đi làm nương. Lếnh tâm sự: Bố mẹ bắt mình lấy vợ sớm, chẳng được đi học. Từ ngày được đến trường học cái chữ, vui lắm. Có chữ rồi, mình sẽ làm kinh tế tốt hơn, giúp vợ được nhiều việc hơn.

    Trẻ em người Mông được tiếp cận với khoa học công nghệ thông tin

Thấy được tầm quan trọng của việc học chữ, nên các gia đình người Mông đã động viên con, cháu mình đi học. Ngay bản thân họ cũng tự giác đăng ký theo học ở các lớp bổ túc ban đêm. Đến thăm những gia đình người Mông, bên cạnh bao gạo, gùi ngô là thức ăn quan trọng nuôi sống họ thì còn có những quyển sách, quyển vở được sắp sếp trang trọng, gọn gàng thể hiện sự trân trọng trong việc học tập của con, cháu mình. Ông Giàng A Tú, ở xóm Pà Khôông, xã Hang Kia phấn khởi: Nhà mình chẳng có ai mù chữ đâu. Bây giờ mình biết rồi. Người lớn mới phải lên nương để lao động, còn bọ trẻ thì phải để chúng ở nhà, để cho cô giáo dậy nó cái chữ. Sau này lớn lên, chúng nó không phải cầm cuốc lên nương nữa, mà mang máy cày đi làm ruộng thôi.

Vận động để đồng bào dời canh, dời cư, lập làng, lập xóm ổn định sản xuất đã là một việc làm rất khó, nhưng dậy bà con cầm bút viết chữ còn khó khăn hơn rất nhiều. Để bà con hiểu và thực hiện được, những người thầy giáo đã phải bỏ công sức, thời gian để học thêm tiếng của người Mông, học phong tục của dân tộc họ. Cùng ăn, cùng ở, cùng làm việc và tranh thủ vận động người dân đến lớp, đưa con, cháu ra trường học cái chữ. Cô giáo Hà Thị ảnh, giáo viên trường tiểu học Hang Kia tâm sự: Cái khó nhất ở đây là vận động những người lớn tuổi đến trường để học chữ. Bảo họ cho con đến trường thì họ còn cho, chứ mà bảo họ đến thì nhất định không chịu. Đáng quan tâm là tình trạng thanh, thiếu niên đang học thì bị gia đình bắt cưới vợ. Vận động kiểu gì, những người này cũng không trở lại lớp. Giáo viên chúng tôi truyền nhau kinh nghiệm là tối nào cũng rủ bạn bè cũng lớp học đến chơi, nói mãi, thế nào họ cũng nghe ra.

Được đến trường đi học, tương lai những đứa trẻ này sẽ tươi sáng hơn

Trong công tác phát triển giáo dục cho đồng bào Mông nơi đây, vai trò nòng cốt của đoàn thanh niên đã được phát huy tích cực. Không chỉ tự giác học tập, mà lực lượng này còn vận động gia đình, người thân đến trường, đến lớp để học tập. Đến nay, không còn đoàn viên, thanh niên nào là không biết chữ. Nhiều người học tập, trưởng thành, trở về, góp công sức xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.

Hôm nay, cuộc sống của đồng bào Mông ở Hang Kia, Pà Cò đã được thay đổi. Cái đói, cái nghèo không còn là nỗi lo ngại của người dân. Hầu hết trẻ đến tuổi đi học đều được đến trường. Tình trạng bỏ học không còn diễn ra nữa. Công tác phổ cập giáo dục cho nhân được cấp uỷ, chính quyền và nhà trường quan tâm. Thầy giáo Hà Văn Cường, Hiệu trưởng trường tiểu học Hang Kia cho biết: Nhà trường đã phối hợp chặt chẽ với cấp uỷ, chính quyền địa phương nắm rõ các hộ dân nơi đây, hiểu hoàn cảnh từng gia đình, thống kê đầy đủ số người biết chữ, chưa biết chữ. Từ đó có biện pháp giúp đỡ, vận động những gia đình khó khăn, có con trong độ tuổi nhưng chưa đến trường thì phải đưa ra lớp. Bên cạnh đó, nhà trường cũng bố trí giáo viên dậy đủ các buổi, trong đó có cả buổi tối để những gia đình nào không có điều kiện đi học ban ngày thì có thể đến lớp vào buổi tối. Nhờ đó mà tỷ lệ người dân đến trường ngày một đông, tình trạng bỏ học không còn diễn ra nữa.

Hiện nay, 2 xã Hang Kia, Pà Cò đã hoàn chỉnh được bậc tiểu học, Trong 2 năm 1997 - 1998, cả hai xã đã đạt chuẩn Quốc gia về công tác phổ cập giáo dục tiểu học, xoá mù chữ và đang tiến tới phổ cập giáo dục trung học cơ sở. Để đạt được điều này, ngành giáo dục huyện Mai Châu sẽ phải tiếp tục có nhiều cố gắng, nỗ lực cùng với cấp uỷ, chính quyền địa phương đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nhân dân, từng bước thực hiện xã hội hoá công tác giáo dục. Ông Hà Văn Cươm, Trưởng phòng GD - ĐT huyện Mai Châu cho biết: Vừa qua, huyện đã làm công tác điều tra về tình hình giáo dục của xã Hang Kia, nắm lại tỷ lệ người dân đến trường. Qua đó, xây dựng kế hoạch, chương trình nâng cao chất lượng giáo dục cho đồng bào Mông từ nay cho đến năm 2010. Huyện phấn đấu duy trì bền vững công tác phổ cập giáo dục tiểu học nơi đay, đồng thời đẩy mạnh công tác giáo dục phổ cập trung học cơ sở.

Năm học mới 2008 - 2009 đang đến gần, cùng với nhân dân các dân tộc trong tỉnh, đồng bào Mông ở xã Hang Kia cũng đang tất bật chuẩn bị những điều kiện tốt nhất cho con, cháu mình đến trường, đón chào một năm học mới với nhiều niềm tin, sự hy vọng về một ngày mai tươi sáng hơn cho vùng núi đá quanh năm sương phủ này.

Ngọc Vinh