Kinh tế chậm phát triển; mù chữ và nạn tảo hôn. Đặc biệt tình hình tội phạm ma tuý (TPMT) vô cùng phức tạp đang là vấn nạn ở 2 xã Hang Kia và Pà Cò thuộc huyện Mai Châu. “Cơn lốc trắng” quét qua, như dòng nước lũ ào ạt phá tan cuộc sống bình yên; cuốn theo những kiếp người mê muội nổi trôi giữa đại ngàn...

“Lô cốt” giữa lòng Hang Kia

Thung lũng Hang Kia, đứng từ trên cao chỉ nằm lọt thỏm trong lòng bàn tay. Đó là nơi sinh sống của 417 hộ đồng bào người Mông với 3.190 nhân khẩu. Nhìn bề ngoài, bản làng ở Hang Kia cũng bình yên như những bản làng khác. Nhưng khi đi sâu vào mới thấy một Hang Kia hoàn toàn khác. “Chỉ với ngần ấy nóc nhà, ngần ấy con người. Nhưng đây được xem như là “lô cốt”, điểm “cực nóng” về TPMT không chỉ của tỉnh mà còn mang tầm cỡ quốc gia”, một trinh sát thuộc phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma tuý (ĐTTPVMT) - Công an tỉnh ngán ngẩm. Với đặc điểm địa hình rừng núi phức tạp, giáp vùng biên giới với nước bạn Lào nên bọn TPMT lợi dụng điều này để lôi kéo và ngay chính bản thân một số người dân ở Hang Kia cũng tham gia buôn bán, vận chuyển trái phép chất ma tuý.

Tôi đã từng được nghe nhiều về tính “cảnh giác” của người Mông ở thung lũng Hang Kia. Nhưng cũng chẳng tin. Tôi chỉ tin rằng người Mông xưa nay vẫn luôn được xem là một dân tộc hiếu khách, sống cởi mở và chân tình. Họ đã quý ai thì quý hết lòng, hết dạ, sẵn sàng chia sẻ những thứ quý giá nhất mình đang có cho bạn. Chẳng vậy mà anh bạn tôi có dịp lên chơi tết Mông cứ ngượng nghịu mãi khi kể về sự chân tình của gia chủ người Mông ở vùng đất Hang Kia. Năm ấy, để được sống một đêm tết trong ngôi nhà người Mông, anh đã ngủ lại. Sau những chén rượu vòng ngà say, anh đi ngủ ở nơi gia chủ đã sắp đặt sẵn. Ngoài chẵn gối, ở đó gia chủ còn để một... chiếc váy của vợ. Quá đỗi ngạc nhiên, nhưng anh không dám hỏi. Mãi sau này anh mới được biết đó là một tập tục đẹp, tình cảm chân thành và sự ưu ái của anh bạn người Mông dành cho khách quý. Mùa đông trên miền sơn cước ào ạt gió thổi và sương muối lạnh buốt. Chiếc váy của người phụ nữ Mông đã như một tấm chăn ấm, một sự sẻ chia chân tình mà chàng trai người Mông ấy đã dành cho người bạn quý, dù mỗi năm chỉ gặp nhau một lần.

Với tôi, niềm tin đó có lẽ vẫn sẽ còn tồn tại nếu tôi không có dịp lên Hang Kia. Vừa đặt chân xuống thung lũng Hang Kia, chúng tôi không khỏi ngạc nhiên khi nhiều người vừa thoáng thấy bóng người lạ đã vội vàng đóng cửa, khoác lù cở kéo nhau lên rẫy. Phút chốc, từ đại ngàn đều đặn vọng lại những âm thanh như một tín hiệu nào đó.

Chẳng biết có phải là đã có những quy ước, thoả thuận ngầm từ trước hay là người ta sợ một điều gì đó mà khi chúng tôi hỏi đường về UBND xã thì từ những đứa trẻ mặt mũi lem nhem đất bẩn cho đến những cụ ông, cụ bà đều lắc đầu... không biết. Còn người “dám nói” thì lại chỉ đường bằng... thổ ngữ. Nghe mà tôi nghĩ đến tiếng... chim hót nhiều hơn là hướng dẫn đường về UBND xã.

Ở Hang Kia, cuộc sống vẫn khốn khó. Nguồn thu nhập chủ yếu từ các loại cây lương thực lúa, ngô và các loại cây ăn quả như mận, đào... Đất canh tác ít, chủ yếu là núi và đá. Để có đất trồng ngô, không ít phụ nữ Mông, mỗi năm một lần lầm lũi gùi từng lù cở đất lên núi bỏ vào từng hốc đá tai mèo chênh vênh... Dù vậy, trái với những nhọc nhằn, theo nhẩm đếm của ông Khà A Ga, Trưởng Công an xã Hang Kia thì hiện cả xã đã có hơn chục xe ôtô 4 chỗ đời mới. Có chiếc xe trị giá bạc tỷ. Và ở đây cũng không khó để tìm thấy một cuộc sống sang giàu. Cuộc sống đó, chỉ thấy ở bên trong “lô cốt” của những ông trùm. Từ trên đỉnh dốc, nhìn về Hang Kia bên cạnh những ngôi nhà gỗ lúp xúp, còn có những ngôi nhà xây to đẹp, hào nhoáng. Một trinh sát Phòng Cảnh sát ĐTTPVMT bảo: Những nhà xây to đẹp hầu như gia chủ đều có liên quan đến ma tuý. Theo hướng chỉ tay của anh, ở phía xa, tách biệt hẳn với bản làng, nằm lọt thỏm giữa hỏm núi là một ngôi nhà bề thế với tường rào xung quanh. Theo đúng nghĩa nó như một lô cốt. Đó là nhà của một tay buôn ma tuý có cỡ. Nghe đâu, ngôi nhà đó được lắp đặt hệ thống camera giám sát 24/24h từ cách đây khá lâu. Dù chỉ một động tĩnh nhỏ, chủ nhân của ngôi nhà sẽ nhanh chóng biến mất vào rừng sâu.

“Cơn lốc trắng” giữa đại ngàn         

“Với địa thế hiểm trở, rừng núi trùng điệp đã làm cho 2 xã Hang Kia, Pà Cò trở thành vùng đất “nóng” về ma tuý. Số người nghiện gia tăng, cuộc sống người dân ngày càng kiệt quệ. Đó là khởi đầu của tội lỗi. Người nghiện đã dần trở thành con buôn hoặc vận chuyển thuê cho bọn TPMT để có tiền hút hít. Các đường dây vận chuyển dần hình thành. Anh em họ hàng trong gia đình dần trở thành mắt xích trong đường dây phạm tội. Đó là một điều đáng buồn”, Thượng tá Nguyễn Ngọc Quang, Phó Trưởng phòng Cảnh sát ĐTTPVMT - Công an tỉnh xót xa.

Từ những năm 1990 trở về trước, hai xã Hang Kia và Pà Cò đã là vùng đất nóng về ma tuý của tỉnh. Tệ nạn nghiện hút ma tuý trên địa bàn xã đã diễn ra hết sức phức tạp. Người dân có tập quán trồng cây thuốc phiện lấy nhựa sử dụng. Nên diện tích loại cây “ma dược” này ngày càng được mở rộng. Bình quân diện tích gieo trồng cây thuốc phiện hàng năm của 2 xã vào khoảng 500ha, sản lượng ước đạt 2 tấn/năm. Sau khi cây thuốc phiện bị phá bỏ, các loại cây trồng có hiệu quả kinh tế đã thay thế. Nhưng điều đó không làm giảm đi cơn mộng mị về thứ “ma dược” chết người. Sau khi cây thuốc phiện bị triệt phá, từ năm 1997 ở Hang Kia, Pà Cò bắt đầu xuất hiện hoạt động mua, bán trái phép chất ma tuý. Với địa thế gần đường biên, ma tuý được vận chuyển từ nước ngoài vào địa bàn, sau đó được các đối tượng móc nối và hình thành các đường dây mua, bán, vận chuyển ma tuý liên tỉnh, xuyên quốc gia. Từ những người dân chất phác, thật thà khi tham gia các đường dây ma tuý một số người đã trở thành “con ma, con cáo rừng” với các thủ đoạn, hoạt động liều lĩnh, tinh vi.

Theo đánh giá của lực lượng Công an thì TPMT trên địa bàn 2 xã Hang Kia, Pà Cò thực sự đáng báo động. Trong số 13 bản của hai xã thì có đến 8 bản là điểm nóng về TPMT. Tính từ tháng 01/1998 cho đến tháng 03/2009, lực lượng Cảnh sát ĐTTPVMT đã bắt giữ 74 vụ với 92 đối tượng là người Mông thuộc 2 xã. Trong đó Hang Kia có 60 đối tượng, Pà Cò có 32 đối tượng. Tính trung bình mỗi năm 2 xã có khoảng 7 - 8 đối tượng bị bắt vì ma tuý. Đã có 10 đối tượng bị kết án tử hình về tội ma tuý, trong đó Hang Kia là 8, Pà Cò có 2 đối tượng và 24 đối tượng bị kết án tù chung thân; 58 đối tượng bị kết án tù có thời hạn từ 20 năm trở xuống. Đặc biệt, Hang Kia, Pà Cò cũng là một trong những địa phương của cả nước giữ kỷ lục về số người bị truy nã với 17 đối tượng. Trong đó, Hang Kia có đến 15 đối tượng. Số con nghiện, tính theo dân số ở đây cũng thuộc vào hạng cao so với cả nước với 65 con nghiện. Lượng ma tuý bị bắt quả tang thu giữ và qua điều tra, chứng minh làm rõ do các đường dây, đối tượng tại địa bàn 2 xã tham gia mua bán, vận chuyển lên tới hàng trăm bánh Heroin. Có những vụ, lực lượng chức năng bắt quả tang các đối tượng vận chuyển hàng chục bánh. Điển hình như ngày 8/8/2009 lực lượng Cảnh sát ĐTTPVMT - Công an tỉnh phá chuyên án 889L, bắt giữ đối tượng Vàng A Lự, sinh năm 1982, trú tại Hang Kia, thu giữ 35 bánh Heroin.     

Đáng lo ngại là TPMT đã làm cho tình hình ANTT tại 2 xã trở nên  phức tạp, hệ thống chính trị bị suy yếu do con em, người thân và ngay cả bản thân cán bộ chính quyền, đảng viên cũng tham gia buôn bán ma tuý. Trong đó phải kể đến Hàng A Chư, nguyên là Trưởng Công an xã Pà Cò đã có trên 10 năm làm công an mà vẫn tham gia buôn bán ma tuý. Còn ở “điểm nóng” Hang Kia, theo Thượng tá Nguyễn Ngọc Quang thì trong hàng ngũ lãnh đạo chính quyền xã nhiều trường hợp có con, cháu hoặc người nhà tham gia buôn bán, vận chuyển ma tuý. Theo thống kê của lực lượng Công an, hiện có 22 đối tượng tham gia mua bán ma túy bị bắt, bị truy nã là con em cán bộ chính quyền địa phương. Do vậy, công tác tuyên truyền đấu tranh của cấp ủy, chính quyền địa phương với hành vi tiêu cực rất kém. Người ta thường né tránh không nói, không báo, cho dù người ta biết rõ mười mươi các đối tượng phạm pháp.

Cứ như vậy, điểm nóng Hang Kia vẫn luôn “toả nhiệt”. Thượng tá Nguyễn Ngọc Quang cho biết: “Trong các vụ án ma tuý mà lực lượng Cảnh sát ĐTTPVMT bắt giữ từ trước đến nay, khiêm tốn mà nói có đến 60 - 70% các vụ án liên quan đến người Mông”.

 Kỳ II: Đi về phía mặt trời

                                                                                    Mạnh Hùng