Năm 1960, Nguyễn Xuân Lực lên đường nhập ngũ ở tuổi 17 “bẻ gãy sừng trâu”. Sau thời gian huấn luyện tại D4 - F335 đơn vị tình nguyện Lào đóng ở Mộc Châu (Sơn La), ông cùng đồng đội lên đường sang nước bạn. Ba năm chiến đấu và làm nhiệm vụ ở trung và Thượng Lào, ông đã tham gia nhiều chiến dịch lớn như Nậm Thà, Mường Sinh…Năm 1964, ông là một trong số ít những người may mắn được trở về quê mẹ vẹn nguyên.

Trở về với cuộc sống đời thường, ông tiếp tục chuyển ngành, gắn bó với nghề lái xe ở thuỷ lợi 2 và ở cương vị công tác mới, ông vẫn luôn phát huy bản chất của người lính, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Năm tháng qua đi, sức khoẻ yếu dần, ông về nghỉ mất sức cùng vợ nuôi dạy con cái. Nhưng cũng chính lúc này, “bước ngoặt mới” là làm gì để thoát khỏi đói nghèo ở nơi đất cằn sỏi đá  luôn là câu hỏi được ông đặt ra với bao điều trăn trở. Những trải đồi dưới chân núi Ngà Voi xã Thống Nhất chính là câu trả lời với ông trong những năm tháng nghèo khó ấy.

 “Có được ý tưởng rồi nhưng thực hiện mới khó đây”, ông tâm sự. Như để lý giải cho những băn khoăn của mình, ông chỉ khoát tay vào không khí với hai từ “đồng vốn”. Rất may trong lúc bế tắc thì Hội CCB cơ sở đã tạo điều kiện giúp vốn vay cho ông thông qua tín chấp với Ngân hàng CSXH. Có vốn, từ hai bàn tay trắng, ông bàn với vợ mua thêm 10 ha đất đồi Ngà Voi để trồng bạch đàn, trồng keo tai tượng và trồng luồng theo dự án 335 phủ xanh đất trống đồi trọc. Sau đó, ông phối hợp giữa VAC – Rừng, ủi ao thả cá, nuôi lợn nái và bò sinh sản. Cứ thế vốn liếng xoay vần tiếp nhau giúp ông khôi phục kinh tế gia đình, từ chỗ đói nghèo gia đình ông đã vươn lên làm giàu chính đáng bằng chính bàn tay khối óc và ý chí giám nghĩ giám làm. Từ chiếc xe đạp thô sơ ông thay bằng xe máy, mua công nông, máy xay sát, máy tuốt lúa…và bây giờ là hai ô tô, hai nhà tầng với đầy đủ tiện nghi cho hai con trai thành gia thất. Hiện nay, gia dình ông là một trong những hộ có thu nhập thuộc vào “top” cao nhất nhì trong xã.

Lời thề thứ 7 của QĐND được ông vận dụng vào cuộc sống đời thường đầy ý nghĩa tương thân. Ông đã thế chấp đất đai, nhà cửa vay vốn ngân hàng đầu tư gạo, thóc về bán chịu cho dân không lấy lãi. Ngoài ra, ông còn tín chấp nhận hàng trăm tấn phân bón cho bà con  trong những ngày giá cả đắt đỏ. Thấy ông làm có hiệu quả, bà con trong xóm, ngoài làng tìm đến ông, ông không chỉ vận động mà còn trao đổi kinh nghiệm để bà con cùng làm, góp phần xoá đói giảm nghèo ở bản Dao Đồng Chụa. ở tuổi 65 này, ông vẫn chưa thoả mãn với những thành quả đã làm. Ông lại cùng vợ gây dựng xưởng chổi chít để tạo công ăn việc làm cho hàng chục lao động trong thôn.

Chia tay ông, nghe người lính già tâm sự và cả những dự định của mình, chúng tôi hiểu vì sao người dân ở đây gọi ông là “người soi đường” của bản Dao Đồng Chụa.

                                                                        Đinh Hoà