(HBĐT) - Tỉnh Hòa Bình có nhiều dân tộc cùng chung sống với dân số toàn tỉnh là 85,4 vạn người (số liệu sơ bộ tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019), trong đó dân tộc thiểu số chiếm 74,31% dân số, gồm các dân tộc: Mường, Thái, Tày, Dao, Mông và một số dân tộc thiểu số khác. Các dân tộc có nét văn hóa riêng về phong tục, tập quán, nếp nghĩ, cách làm trong sinh hoạt hàng ngày, song lại có cái chung, đậm nét của nhân dân các dân tộc miền núi, đó là: cần cù lao động, nghị lực khắc phục khó khăn, đức tính thật thà và giàu lòng nhân ái, mến khách, đoàn kết trong công cuộc xây dựng và bảo vệ quê hương, đất nước. Sau đây xin giới thiệu một số nết đặc trưng của các dân tộc thiểu số chính trong tỉnh:

1. Dân tộc Mường

- Tên tự gọi: Moọi
- Nhóm ngôn ngữ Việt - Mường.
- Đặc điểm trang phục: Bộ trang phục phụ nữ Mường đa dạng hơn nam giới và còn giữ được nét thanh lịch, kín đáo, gồm: khăn đội đầu màu trắng, áo cổ tròn có thân ngắn hơn tay, váy dài đen, yếm, cạp váy được thêu cầu kỳ. Đồ trang sức thường là vòng tay, chuỗi hạt và bộ xà tích 2-4 dây bằng bạc có gắn hộp ốc đào đựng trầu cau, móng vuốt thú rừng nạm bạc.

- Đặc điểm về sinh hoạt, sản xuất: Người Mường sống trong nhà sàn, ở các vùng thung lũng, đồi núi thấp, dọc ven sông, suối, tập trung thành mường, làng khoảng vài chục nhà. Có truyền thống canh tác lúa nước, sản xuất nông, lâm nghiệp lâu đời, ngoài ra còn có nghề thủ công như trồng bông, dệt vải, đan lát.
Rượu cần của người Mường nổi tiếng với cách chế biến, hương vị đậm đà. Đồng bào còn lưu giữ được nhiều nét văn hóa đặc sắc như: Hội Còn xuân, Lễ hội Cồng chiêng, một số tập tục, nghi lễ về hiếu, hỷ… và có rất nhiều bài thuốc nam hiệu quả được lưu truyền qua các thế hệ.

- Dân tộc Mường chiếm 63,79% dân số toàn tỉnh, cư trú ở các huyện, thành phố trong tỉnh, nhưng tập trung đông nhất tại các huyện: Kim Bôi, Lạc Sơn, Tân Lạc, Lương Sơn, Yên Thủy, Cao Phong, Kỳ Sơn.

2 - Dân tộc Thái

- Tên tự gọi: Tay hoặc Thay
- Thuộc nhóm ngôn ngữ Tày - Thái. Chữ viết của người Thái có mẫu tự theo Sanscrit, học theo hệ truyền khẩu.
-  Trang phục: Phụ nữ Thái mặc áo cánh thân ngắn, đính khuy bạc hình bướm, nhện, ve sầu…áo cổ tròn, viền nhỏ, xẻ vai ăn nhịp với chiếc váy vải tối màu hình ống; thắt eo bằng dải lưng trắng, bổ tua ngắn bên hông trái. Đầu đội khăn màu trắng gấp nếp. Nam giới mặc quần cắt để thắt lưng; áo cánh xẻ ngực có túi ở hai bên gấu vạt. Ngày nay, trang phục của người Thái có nhiều thay đổi để phù hợp với điều kiện sản xuất, sinh hoạt.
- Về sinh hoạt, sản xuất: Người Thái có truyền thống trồng lúa nước và cải tạo ruộng bậc thang, sản xuất chủ yếu là nông, lâm nghiệp, trồng bông, nuôi tằm dệt vải và làm hàng thủ công mỹ nghệ.
Các món ăn được chế biến khá cầu kỳ. Trên mâm không thể thiếu rau thơm; gia vị chính trong các món ăn là vị cay, chua, đắng…
- Dân tộc Thái chiếm 4,06% dân số toàn tỉnh, cư trú tập trung tại huyện Mai Châu.

3 - Dân tộc Tày


- Tên gọi khác: Thổ
- Thuộc nhóm ngôn ngữ Tày - Thái. Chữ viết của người Tày được xây dựng trên mẫu tự tượng hình, hiện đang bị mai một, chỉ còn ít người biết viết.
 - Trang phục: Bộ y phục của người Tày làm từ vải sợi bông tự dệt, nhuộm chàm, ít thêu thùa, trang trí. Phụ nữ mặc váy hoặc quần, có áo cánh ngắn bên trong và áo dài bên ngoài. Trên đầu quấn khăn nhuộm chàm.
- Sinh hoạt, sản xuất: Người Tày sống trong nhà sàn, tập trung thành làng khoảng vài chục nhà; sản xuất nông, lâm nghiệp là chủ yếu, ngoài ra còn làm nghề thủ công như dệt vải, đan lát mây, tre.
Những thức ăn được làm từ đồ nếp thường được dùng trong khi đi làm, lễ hội. Đun nấu thức ăn chủ yếu bằng đồ trong hông hoặc nướng chín, nấu nhừ. Người Tày theo lịch âm. Vào tháng 11 - 12 âm lịch có tục làm cơm mới để cảm ơn tổ tiên, thần linh đã có sức khỏe, mùa màng bội thu.

- Dân tộc Tày chiếm 2,89% dân số toàn tỉnh, cư trú tập trung tại huyện Đà Bắc và một số xã của huyện Mai Châu.

4 - Dân tộc Dao

- Tên tự gọi: Kèm Miền, Kìm Mùn; tên khác: Mán.
- Thuộc nhóm ngữ hệ Mông - Dao.
Tỉnh Hòa Bình có hai ngành là Dao Tam Đảo (Dao Quần chẹt) và Dao Tiền. Hai ngành có một số đặc điểm khác nhau về trang phục, tập tục sinh hoạt, lễ nghi; đồng thời ít có quan hệ về hôn nhân, không ở chung một làng.
- Trang phục: Phụ nữ Dao Quần chẹt mặc áo dài xẻ tà, khi vận áo vắt ngang thắt lưng, vạt áo trang trí ô hình vuông xanh, đỏ, tím, trắng; đầu đội khăn, quần thêu hoa, ở gấu may chật, mặc ngắn trên bắp chân, chân quấn xà cạp màu trắng. Nam mặc áo in hình quả trám ở cổ và nửa phần trên túi áo, phần dưới túi áo thêu hoa văn. 
Phụ nữ Dao Tiền mặc váy ngắn ngang đầu gối, có trạm trổ hoa văn bằng sáp ong, đầu đội khăn màu đen, đuôi khăn trang trí bằng đồng bạc xòe, chân quấn xà cạp in hoa. 
- Sinh hoạt, sản xuất: Người Dao sinh sống ở Hòa Bình từ lâu đời, có tập quán sống trên vùng núi cao, dựng nhà trệt gỗ, thường ở đầu nguồn nước; canh tác nương rẫy, săn bắn. Người Dao rất giỏi một số nghề như: trồng bông dệt vải, nhuộm chàm, in bằng sáp ong. Duy trì nghề rèn thủ công để tạo ra công cụ sản xuất, săn bắt, làm đồ trang sức; đặc biệt có nghề sản xuất giấy bản từ cây dó để làm giấy viết sớ, tiền ma...
Phong tục của người Dao còn duy trì sản xuất tự cấp, tự túc và nét đặc trưng của các phong tục ma chay, cưới hỏi. Lễ Cấp sắc là một trong những lễ hội độc đáo của người Dao. Hàng năm, người Dao có nhiều ngày kiêng kỵ và lễ, tết; dùng lịch âm, chữ viết là chữ tượng hình từ chữ Nho.
- Dân tộc Dao chiếm 1,91% dân số toàn tỉnh, cư trú thành từng xóm lẻ tại một số huyện: Kim Bôi, Đà Bắc, Cao Phong, Kỳ Sơn, Mai Châu, Lương Sơn và TP Hoà Bình.

5 - Dân tộc Mông

- Tên tự gọi: H’Mông; tên gọi khác: Mèo
- Thuộc nhóm ngữ hệ Mông - Dao.
- Trang phục: Phụ nữ Mông mặc áo vải đen dài tay, vạt áo trước ngắn đến thắt lưng, vạt sau hơi dài hơn. Phần tay áo có cải vải màu hoa xanh hoặc đỏ. Váy nhuộm chàm in hoa văn cải chỉ màu. Trang trí trên y phục chủ yếu bằng đắp ghép vải màu, hoa văn thêu chủ yếu hình vuông, hình quả trám, chữ thập. Thường đeo nhiều vòng bằng bạc xếp ở cổ, dải thắt lưng có dây kết hạt màu xanh, đỏ và đeo nhiều đồng tiền, chuông bạc kết thành tràng. Trang phục của đàn ông có màu đen, nối dài hai cánh tay bằng vải dệt cải chỉ màu đỏ, xanh; mặc ống rộng, dải thắt lưng bằng vải màu xanh thắt phía trước và thả xuống.
- Đặc điểm sinh hoạt, sản xuất: Người Mông sống trong nhà trệt, tập trung thành làng khoảng vài chục nhà, thường ở trên núi cao, có kinh nghiệm làm nương rẫy, trồng bông dệt vải và chế tạo các công cụ sản xuất, các nghề thủ công mỹ nghệ, chế tạo các vật dụng dùng cho sinh hoạt cũng rất phổ biến.
Người Mông có truyền thống chế biến món ăn, đồ uống được làm từ ngô, một số bánh từ ngô, gạo, sắn. Họ thường làm kho chứa lương thực ở riêng biệt để chống chuột, đề phòng hỏa hoạn. 
Tuy chữ viết đã được soạn theo bộ vần quốc ngữ, nhưng chưa được dùng phổ biến lắm.
Người Mông ăn tết hàng năm sớm hơn Tết Nguyên đán khoảng 1 tháng, các tập tục còn giữ được tương đối nguyên sơ. Đặc biệt, trong các dịp lễ, tết, người đàn ông thường trao đổi tâm tình qua điệu múa khèn, đánh quay đặc sắc.
   - Dân tộc Mông chiếm 0,65% dân số toàn tỉnh, cư trú tập trung tại 2 xã Pà Cò, Hang Kia, huyện Mai Châu.

P.V (TH)

Các tin khác


Vùng cao Đà Bắc được mùa, được giá dong riềng

(HBĐT) - Bắt đầu thu hoạch vào 2 tháng cuối của năm, người trồng dong riềng ở huyện vùng cao Đà Bắc đang phấn khởi bởi loại cây có củ này vừa được mùa, được giá. Với một số địa phương như Tân Minh, Tu Lý, Cao Sơn, dong riềng là một trong hai cây hàng hóa chủ lực, đóng góp quan trọng trong công tác giảm nghèo, phát triển KT-XH ở địa phương. Nhiều vùng sản xuất dong riềng đã chuyển sang trồng giống mới, năng suất lên tới 100 tấn/ha, đạt bình quân thu nhập từ 150 - 200 triệu đồng/ha. Phóng viên Báo Hòa Bình ghi lại một số hình ảnh trong mùa thu hoạch dong giềng.

Người dân thành phố Hòa Bình cuồng nhiệt cổ vũ cho đội tuyển Việt Nam

(HBĐT) - Trước giờ bóng lăn diễn ra trận đấu "siêu kinh điển" của bóng đá Đông Nam Á tại "chảo lửa" Mỹ Đình trong khuôn khổ vòng loại thứ 2 Wolrd Cup 2022 giữa đội tuyển Quốc gia Việt Nam và Thái Lan, khắp các tuyến phố chính trên địa bàn thành phố dường như nhộn nhịp hơn, ngập tràn sắc đỏ, cờ hoa, băng rôn... Kết thúc 90 phút thi đấu, kết quả hòa 0 - 0 đã phản ánh đúng cục diện trận đấu. Cả 2 đội đã cống hiến cho khán giả nhiều pha bóng hay, đẹp mắt. Tất cả đã đã tạo nên một buổi tối tuyệt vời cho người hâm mộ mặc dù có chút tiếc nuối. Việt Nam tiếp tục giữ vững vị trí nhất bảng G với 11 điểm, nỗ lực viết tiếp giấc mơ Wolrd Cup.
 

Ấn tượng du lịch cộng đồng Pù Bin

(HBĐT) - Cách trung tâm huyện Mai Châu 30 km, xã Pù Bin được thiên nhiên ưu đãi với cảnh sắc hùng vĩ, không khí trong lành, những cung đường chìm trong sương mù, từng thửa ruộng bậc thang mang đặc trưng của đồng bào dân tộc Tây Bắc. Với lợi thế đó, những bản làng du lịch cộng đồng đang dần hình thành, mang theo ước mơ của bà con nơi đây về một cuộc sống no ấm. Hiện, toàn xã có 3 hộ xây dựng homestay đạt chuẩn. Có những hộ đang dần kết hợp làm nông nghiệp với dịch vụ du lịch, phát triển kinh tế theo hướng nông nghiệp kết hợp du lịch cộng đồng.

Hương sắc Mường Vang

(HBĐT) - Trở lại Mường Vang (Lạc Sơn) khi đất trời vào thu, tôi hăm hở ngược dốc đến với các xã vùng cao Ngọc Lâu, Tự Do rồi lại trở lại với xã nông thôn mới Liên Vũ. Ngỡ ngàng với cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp và cuộc sống tràn ngập tiếng cười của người dân, tôi lưu lại những khuôn hình để thấy một Mường Vang đậm đà hương sắc!.

Nghi lễ cấp sắc của người Dao Tiền

Đồng bào dân tộc Dao coi lễ Cấp sắc là một nghi lễ thiêng liêng, quan trọng nhất trong cuộc đời mỗi một con người. Theo phong tục tập quán của người Dao Tiền ở Cao Bằng, người đàn ông phải làm lễ cấp sắc để khẳng định sự trưởng thành và vị thế của mình.

Xem các tin đã đưa ngày:
Tin trong: Chuyên mục này Mọi chuyên mục