Ông Nguyễn Văn Đề (người đầu tiên bên phải ảnh) giới thiệu về cây dã hương nghìn tuổi.

Ông Nguyễn Văn Đề (người đầu tiên bên phải ảnh) giới thiệu về cây dã hương nghìn tuổi.

(HBĐT) - Chúng tôi có dịp trở lại xã Tiên Lục, huyện Lạng Giang (Bắc Giang) để thăm quan cây dã hương ngàn năm tuổi. Trái với lần đầu (năm 2009) khi đến đây trong tiết trời nắng nóng, lần này đến đây, chúng tôi lại gặp mưa rào. Nhưng dù thời tiết thế nào, đoàn chúng tôi cũng thấy thật thoải mái, khi được đứng dưới những tán lá xum xuê, xanh mướt của cây dã hương nghìn năm tuổi để trò chuyện và cảm nhận… Cây Dã Hương đã che nắng, mưa cho bao thế hệ người dân ở đây như thế...và bao đứa trẻ ở quê hương Tiên Lục này đã được lớn lên dưới tán cây ý nghĩa ấy với bao trưa hè mát rượi, bao trò chơi dân gian và những hương vị ngọt ngào của quê hương…

 

Người chào đón và giới thiệu với chúng tôi về cây dã hương là ông Nguyễn Văn Đề. Ngày nào cũng vậy, ông Đề ở bên cây dã hương để thực hiện nhiệm vụ trông giữ, cung cấp, thu nhận các tư liệu về cây. Ông Đề cho biết: cây dã hương được xác định là một trong những cây dã hương cổ thụ nhất thế giới (đứng thứ 2 sau một cây khác ở Ấn Độ). Các cụ già trong thôn kể lại rằng: từ lâu lắm, từ các đời cụ trước kể lại, cây đã to và đẹp lắm rồi. Trong ngọc phả của thôn còn có ghi rằng, vua Lê Cảnh Hưng (1740-1786) khi đi ngang qua thôn, thấy cây dã hương to, đẹp đã sắc phong cho cây là “Quốc chúa đô mộc dã đại vương”, nghĩa là cây dã hương lớn nhất nước. Sau này, có nhiều đoàn khoa học đến để nghiên cứu và đo tuổi của cụ cây nhưng vẫn chưa tìm ra độ tuổi chính xác.

Cây dã hương nằm cạnh đình Viễn Sơn trong khu di tích thuộc thôn Giữa (xã Tiên Lục). Cây dã hương và đình Viễn Sơn đã "sánh đôi" cùng trải qua nhiều biến cố thăng trầm của lịch sử. Theo ông Đề kể và những tư liệu lịch sử ghi lại: Vào thập niên 70 của thế kỷ trước, lúc đó miền Bắc có phong trào bài trừ mê tín dị đoan. Đình Viễn Sơn bị phá dỡ để làm HTX mua bán. Nhưng người chịu trách nhiệm chính phá dỡ bị đột tử không rõ nguyên nhân. Tin dữ khi ấy nhanh chóng loan truyền, người trong làng, ngoài xã xôn xao đồn thổi rằng ông này đã bị thánh phạt vì dám xâm phạm đến nơi tôn nghiêm thần bí. Từ đó, không ai còn nghĩ đến việc phá bỏ đình Viễn Sơn. Tuy nhiên, sau đó, ba gian tiền tế phía ngoài của đình vẫn bị biến thành cửa hàng mua bán, được trưng dụng làm lớp học cho con trẻ Tiên Lục rồi làm kho quân khí. Nhưng đến đầu năm 1983, toàn bộ số vũ khí chuyển đi, ngôi đình đã được trả lại chức năng khởi thuỷ của nó.

Khi đình Viễn Sơn được trả lại chức năng khởi thủy thì lại đến lượt cây dã hương gặp nạn. Khi chuyển số vũ khí trong đình Viễn Sơn đi K, người ta đem vứt bỏ giẻ lau súng, đạn ra phía ngoài. Đám trẻ chăn trâu trong làng nghịch ngợm đã lấy giẻ nhét vào các lỗ hổng quanh thân cây dã hương châm lửa đốt. Chúng đâu ngờ thân cây dã hương cổ có một số lỗ thông lên ngọn, khi lửa cháy đã bén thông nhau. Toàn thân cây âm ỉ cháy nhưng vì cháy ngầm nên rất khó phát hiện. Phải đến ngày hôm sau, người dân trong xóm mới phát hiện ra sự việc. Mọi người xúm vào dập lửa nhưng do lửa cháy to, lại cháy âm trong lòng thân cây khổng lồ nên các biện pháp dập lửa thủ công không hiệu quả. Khi đó, chính quyền xã Tiên Lục đã phải nhờ xe cứu hỏa từ trên tỉnh về hỗ trợ. Họ đã phải trèo lên cây, dùng đất bịt hết các lỗ thông khói rồi phun nước ngầm vào thân cây từ dưới lên mới cứu được cây dã hương.

Tại Viễn Sơn vẫn lưu giữ nhưng câu chuyện về sự nổi tiếng của cây dã hương. Người dân tự hào là cây dã hương bén rễ ở đất Bắc Giang mà hương thơm tới tận Bắc Ninh vì dân xóm đạo ở đây đã từng dâng cây thánh giá gỗ dã hương về nhà thờ Bắc Ninh, cây dã hương làng tôi ở đất Bắc mà rễ vươn tới tận Huế vì có vị quan đã từng về tận đây chặt một đoạn rễ để tiến vua, thậm chí có chuyện rằng cây dã hương làng tôi mọc ở nước Nam mà cành sang tận trời Tây" là vì toàn quyền Pháp là Dume cũng từng về đây cưa cành mang về Pháp (?).

Cũng theo lời ông Đề, các bậc cao niên đất Tiên Lục đã nghiệm ra một hiện tượng khá thú vị, đó là mối liên hệ giữa cây dã hương cổ thụ với đời sống xã hội đương thời. Rằng cây dã hương chẳng bao giờ gãy cành vì gió bão. Khi có một cành nào đó già khô rơi xuống nhường lại cho những cành mới vươn lên là đều có những sự kiện trọng đại diễn ra (!?).  Cụ thể như năm 1945, cành dã hương đầu tiên mà người dân thấy khô rụng xuống  như cánh chim báo tin vui trước thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9. Cuối năm 1974, cây dã hương rụng cành thứ hai - như thể muốn báo hiệu một mùa xuân đại thắng sắp đến. Sự liên hệ giữa chuyện gãy cành cây dã hương cổ thụ với những sự kiện trọng đại đất nước, nếu có thì cũng chỉ là sự ngẫu nhiên. Tuy nhiên, dưới góc độ khác, điều này cho thấy cây dã hương đã trở thành một phần quan trọng trong đời sống tinh thần của những người dân nơi đây.

Ông Đề cũng cho biết thêm, từ bao lâu rồi, hội hè, đình đám, việc nước, việc làng dân thôn đều chọn sân đình Viễn Sơn, dưới gốc cây dã hương để bàn định, tiến hành. Cây dã hương đã gắn bó mật thiết với cuộc sống người dân Tiên Lục như vậy.

                                                                      Hồng Duyên

                        (Bài viết có sử dụng tư liệu nhiều nguồn)

 

Các tin khác


Huyện Yên Thủy: Xây dựng nếp sống văn hóa, văn minh

(HBĐT) - Đó là một trong những nội dung lớn của phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa" được Ban Chỉ đạo phong trào huyện Yên Thủy tích cực triển khai. Qua đó, tác động mạnh mẽ đến đời sống văn hóa, xã hội, góp phần quan trong hoàn thành nhiệm vụ phát triển KT-XH, AN-QP của địa phương, củng cố, tăng cường hệ thống chính trị ở cơ sở.

Ngày hội Phiên chợ vùng cao Mai Châu

(HBĐT) - Ngày 4/4, trong chuỗi sự kiện hướng tới dịp kỷ niệm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30 /4/1975- 30/4/2021), ngày Quốc tế lao động 1/5, UBND huyện Mai Châu tổ chức Ngày hội Phiên chợ vùng cao với việc mở lại Phiên chợ vùng cao được diễn ra vào Chủ nhật hàng tuần tại thị trấn Mai Châu và chương trình giao lưu văn hóa, văn nghệ đặc sắc. Đây cũng là hoạt động khởi động kích cầu du lịch trên địa bàn.

Thăm di tích lịch sử hang đá Trại

(HBĐT) - Khu di tích lịch sử hang đá Trại (hang xóm Trại) là một trong số hang tiền sử thuộc Văn hoá Hoà Bình nổi tiếng thế giới. Di tích này đã được Bộ VH-TT (nay là Bộ VH-TT&DL) xếp hạng cấp quốc gia năm 2001. Từ khi phát hiện đến nay, hang đá Trại thu hút đông đảo nhà khoa học trên thế giới và trong nước đến nghiên cứu.

Quản lý chặt chẽ hoạt động kinh doanh dịch vụ karaoke

(HBĐT) - Đời sống KT-XH phát triển, hoạt động kinh doanh karaoke "mọc” lên ngày càng nhiều, đáp ứng nhu cầu giải trí của người dân. Tuy nhiên, loại hình kinh doanh này cũng tiềm ẩn phức tạp về ANTT, đòi hỏi sự quản lý chặt chẽ hơn từ các lực lượng chức năng nhằm siết chặt hoạt động, ngăn chặn tệ nạn xã hội (TNXH), bảo đảm ANTT trên địa bàn.

Khám phá đồi U Bò

(HBĐT) - Từ đồi U Bò có thể phóng tầm mắt bao trọn vùng Đại Đồng. Quanh năm đồi U Bò lộng gió với thảm cỏ may rộng mênh mông. Trước là bãi chăn thả gia súc cho bà con xóm Pheo, nay trở thành địa điểm vui chơi lý tưởng cho người dân địa phương.

Thưởng thức "Truyện Kiều" của Nguyễn Du theo lối ngâm truyền thống

Sau một năm thực hiện, các nghệ sỹ dòng nhạc cổ truyền đã hoàn thành dự án "Ngâm Kiều toàn truyện" theo lối ngâm độc đáo gắn liền với kiệt tác "Truyện Kiều" của đại thi hào Nguyễn Du.

Xem các tin đã đưa ngày:
Tin trong: Chuyên mục này Mọi chuyên mục