(HBĐT) - Nằm trong khuôn khổ của Lễ hội Gầu Tào (diễn ra từ ngày 3 – 5/1) do UBND xã Pà Cò tổ chức, bên cạnh những hoạt động văn hóa, văn nghệ đặc sắc thì chơi một số môn thể thao dân tộc như bắn nỏ, kéo co, ném pao, tu lu luôn nhận được sự cổ vũ, hô hào nồng nhiệt của khán giả. Tu lu (đánh quay) là môn thể thao dân tộc thể hiện bản lĩnh, sức mạnh, tính toán chuẩn xác và sự khéo léo từ đôi bàn tay của những chàng trai bản Mông hai xã Hang Kia, Pà Cò.

 


Người dân xã Pà Cò (huyện Mai Châu) chơi tu lu tại Lễ hội Gầu Tào năm 2020.

Tu lu là môn thể thao dân tộc không thể thiếu mỗi độ Tết đến, xuân về hay lễ hội của đồng bào người Mông huyện Mai Châu. Anh Sùng A Tơ, xã Pà Cò chia sẻ: "Những người đàn ông ở bản Mông hầu hết đều biết đánh tu lu vì đã được làm quen với môn thể thao này từ khi còn bé. Để giành chiến thắng, ngoài sức khỏe thì những người đàn ông phải thật khéo léo và xác định điểm đánh chuẩn xác. Nếu chỉ đứng theo dõi thì khá đơn giản nhưng tu lu đòi hỏi người chơi phải dày dặn kinh nghiệm tích lũy bằng nhiều năm tập luyện”.

Phải chịu lực va đập mạnh trong khi thi đấu nên tu lu (con quay) được làm từ những loại gỗ cứng và dẻo như lim, nghiến, dẻ, sồi, gốc sơn tra... có đường kính từ 7 – 10cm. Mỗi con quay được đẽo gọt to, nhỏ trọng lượng từ 300 – 500 gam, phụ thuộc vào sức đánh của từng người. Con quay có hai đầu, một đầu nhọn là điểm quay trên mặt đất và một đầu được gọt bằng là điểm đánh của con quay đối phương. Dây quay (cua) được se bằng sợi lanh có kích thước hơn 1m, nối với một đoạn pảng (gậy) làm bằng cành cây cứng hoặc cành trúc rừng nhỏ chừng ngón tay. Độ dài của dây quay phụ thuộc vào sức khỏe của người chơi. Nếu người chơi khỏe mạnh thì dùng dây quay dài hơn và những người có sức khỏe hạn chế thì dùng dây quay ngắn hơn. Đầu dây buộc một số sợi lông gà để khi cuốn vào con quay, lông gà thấm nước sẽ tăng độ bám dính, ma sát, không gây trơn trượt khi cầm. Dây quay có độ dài phù hợp, chắc, mềm và con quay tốt góp phần quan trọng làm nên chiến thắng của người chơi.

Trong khi chơi, con quay của đối phương sẽ đánh vào con quay đang quay trên sân và dễ bị bắn văng ra xa, việc này gây nguy hiểm cho khán giả. Vậy nên sân chơi tu lu phải là những khoảng sân rộng và bằng phẳng để đảm bảo an toàn cho tất cả mọi người.

Từng vùng miền đều có cách chơi và hình thức thi đấu khác nhau, nhưng người Mông ở Mai Châu chủ yếu chơi tự do và chơi đồng đội. Khi có hiệu lệnh, người chơi sẽ quấn quay theo chiều tay thuận của mình và đánh. Chơi tự do không phân biệt người chơi hoặc người đánh. Một người sẽ đánh trước và lần lượt những người còn lại thả con quay xuống sân chơi. Tu lu của ai quay được lâu nhất sẽ là người thắng cuộc.

Còn chơi đồng đội thì phải chia đều các thành viên ở mỗi đội, có thể từ 3 – 5 người hoặc nhiều hơn. Trước tiên phải kẻ vòng tròn có đường kính 50cm để quay tu lu vào trong vòng tròn. Mỗi vòng tròn thi cách nhau khoảng 2 – 3m. Thả và đánh quay diễn ra trong 3 vòng. Tương ứng với mỗi vòng thì khoảng cách và độ khó được nâng lên. Vòng thứ nhất có độ khó trung bình, thả tu lu cách vạch của đội đối phương chừng 3m; vòng thứ 2 khoảng 6m và vòng cuối với độ khó nhất là 9m. Lần lượt từng thành viên của đội thứ nhất sẽ quay tu lu, các thành viên đội đối phương đứng ở vạch và tìm cách đánh đổ con quay của đội kia. Nếu đánh trúng tu lu của đội đối thủ mà con quay của mình vẫn còn sống thì giành được điểm và thi đấu tiếp với cự ly dài hơn. Kết thúc, đội nào nhiều điểm hơn sẽ giành chiến thắng.

Tu lu phù hợp với mọi lứa tuổi, từ già đến trẻ đều có thể tham gia chơi. Nhưng khi vào sân thi đấu, các đội chơi thường chọn những thành viên có sức khỏe và dày dặn kinh nghiệm.

Môn thể thao dân tộc này là hoạt động lý tưởng giúp rèn luyện sức khỏe, sự khéo léo, linh hoạt của đôi tay cũng như khả năng tính toán điểm đánh chuẩn xác của con quay... Bên cạnh đó, còn góp phần bảo tồn, gìn giữ và phát huy những nét đẹp trong bản sắc văn hóa dân tộc Mông, thắt chặt tình đoàn kết, xây dựng đời sống văn hóa vui tươi, lành mạnh trong cộng đồng dân cư.

Đồng chí Sùng A Màng, Chủ tịch UBND xã Pà Cò cho biết: "Trong thời gian tới, chúng tôi tiếp tục bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Mông, chăm lo phát triển kinh tế và đời sống tinh thần cho người dân địa phương, góp phần xóa đói giảm nghèo, giảm thiểu tai, tệ nạn xã hội”.


Linh Nhật

Các tin khác


Thua Nga sát nút, tuyển futsal Việt Nam ngẩng cao đầu chia tay World Cup

Trong trận đấu loại trực tiếp đầu tiên ở VCK Futsal World Cup 2021, tuyển Việt Nam phải đối đầu đối thủ mạnh. Đó là đội tuyển Nga - đội bóng đang đứng thứ 4 trên BXH các đội futsal mạnh nhất thế giới và từng giành chức Á quân của Futsal World Cup 2016. Tuy nhiên, không phải vì thế mà các cầu thủ Việt Nam tỏ ra nao núng.

Thành phố Hòa Bình: Từng bước nới lỏng hoạt động thể dục thể thao ngoài trời

(HBĐT) - Ngày 11/9, UBND TP Hòa Bình ban hành Công văn số 3351 về việc hoạt động trở lại một số lĩnh vực kinh doanh dịch vụ và các biện pháp áp dụng phòng, chống dịch (PCD) Covid-19. Trong đó, một số hoạt động thể dục thể thao (TDTT) ngoài trời từng bước được nới lỏng.

Đội tuyển Việt Nam gặp Malaysia, Indonesia ở AFF Cup 2020

Chiều 14/9, Lễ bốc thăm chia vòng bảng AFF Cup 2020 được tổ chức trực tuyến lần đầu tiên tại Singapore trong bối cảnh dịch bệnh. Qua đó, đội tuyển Việt Nam là nhóm hạt giống số 1, nằm ở bảng B cùng các đội Malaysia, Indonesia, Campuchia và Lào.

FIFA Futsal World Cup Lithuania 2021™: Xác định 13/16 đội giành quyền vào vòng 1/8

13/16 đội tuyển giành quyền vào vòng 1/8 FIFA Futsal World Cup Lithuania 2021™ đã được xác định.

Giành vé vào vòng 1/8 FIFA Futsal World Cup 2021, tuyển futsal Việt Nam nhận thưởng lớn

Đội tuyển futsal Việt Nam đã có màn trình diễn giàu cảm xúc trong trận đấu cuối bảng D - vòng chung kết FIFA Futsal World Cup 2021 với đối thủ mạnh là đội tuyển futsal CH Séc. Kết quả 1 - 1 đủ để giúp thầy trò HLV Phạm Minh Giang chính thức ghi danh vào vòng 1/8. Với thành tích này, tuyển futsal Việt Nam đã nhận được sự động viên kịp thời với những khoản thưởng lớn.

Sức hút môn thể thao bóng chuyền ở xã Nhân Nghĩa

(HBĐT) - Mặc dù thiếu vắng không khí reo hò, cổ vũ do dịch Covid-19 nhưng ở xã Nhân Nghĩa (Lạc Sơn), một số môn thể thao ít tập trung đông người, nhất là môn bóng chuyền vẫn được Nhân dân duy trì, tích cực tập luyện.

Xem các tin đã đưa ngày:
Tin trong: Chuyên mục này Mọi chuyên mục