(HBĐT) -Đến với xã Phúc Sen, huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng, du khách không khỏi ngỡ ngàng và choáng ngợp bởi dãy những lò rèn truyền thống. Giá gỗ treo đủ các loại nông cụ như dao, búa, lưỡi rìu, cuốc, xẻng… kết hợp với tiếng búa đập lên đe kêu chan chát, inh tai đã tạo nên những nét đặc sắc cho hàng trăm lò rèn truyền thống nơi đây.


Du khách thăm quan, tìm hiểu sản phẩm của làng nghề rèn truyền thống xã Phúc Sen, huyện Quảng Uyên (Cao Bằng).

Chúng tôi đến thăm lò rèn truyền thống Long Minh vào một ngày thời tiết khá oi bức. Bỏ quên cái nắng nóng, ngột ngạt của lò nung, người chồng say sưa với những nhát búa đập lên đe, người vợ nhanh chân ra đón khách và giới thiệu các sản phẩm của gia đình. Chị Nhan Thị Yên cho biết: "Hàng ngày, hai vợ chồng bày dao ra giá gỗ trước cửa nhà để bán. Chồng thì rèn, còn tôi ngồi bên cạnh để bán và phụ giúp một số công việc. Đều đặn mỗi ngày, chúng tôi phải dậy từ sáng sớm để chuẩn bị lò nung. Vào mùa đông, công việc dường như có phần nhẹ nhàng hơn nhưng khi hè tới, thời tiết nắng nóng như đổ lửa cộng với môi trường làm việc gần lò củi khiến sức chịu đựng của người thợ càng khó khăn hơn gấp bội. Tuy vất vả và khó khăn là thế, nhưng với mong muốn giữ gìn nghề truyền thống đã có từ lâu đời mà hàng trăm thợ rèn ở đây quyết bám trụ với nghề để mưu sinh”.

Người dân nơi đây chủ yếu là người dân tộc Nùng An. Khi hỏi thăm làng nghề rèn nông cụ Phúc Sen ra đời từ khi nào, đã tồn tại được bao nhiêu năm, ngay cả chính những người dân bản địa cũng không biết chính xác. Họ chỉ biết rằng, nghề này đã tồn tại từ hàng trăm năm nay. Những người thợ rèn trong làng cũng chỉ biết họ được cha, ông truyền lại nghề. Đàn ông trong xã đa phần đều biết và thành thạo công việc rèn nông cụ.

Điều cần thiết để trở thành người thợ rèn đó là sức khỏe, đôi mắt, sự khéo léo và linh hoạt. Sức khỏe tốt giúp họ có được những nhát búa đầy mạnh mẽ, đôi mắt tinh anh giúp đập chính xác hơn. Người thợ phải đồng thời sử dụng tới sức mạnh của đôi tay, sự nhạy bén của đôi tai và đôi mắt. Các công đoạn để làm ra một sản phẩm khá cầu kì. Để chuẩn bị thật chu đáo cho một ngày làm việc, người thợ rèn phải dậy từ sớm để lên lửa cho lò nung. Từ một thanh thép, người thợ rèn sẽ cắt theo kích thước từng loại dao mà bản thân dự định sẽ làm, sau đó, dùng búa tạ để đập tạo hình. Tiếp đến là công đoạn nung đỏ thép nhằm tăng độ cứng, bền cho dao rồi giữ nhiệt và làm nguội bằng cách nhúng vào chậu nước tôi. Ram thép - quá trình nung nóng thép được coi là công đoạn quan trọng, vận dụng tất cả những kinh nghiệm mà người thợ rèn đã đúc kết được qua thời gian. Nếu không tinh mắt và có cảm nhận chuẩn xác thì sản phẩm làm ra sẽ không đạt yêu cầu do nung chưa đạt tới độ chín, sẽ bị dẻo hoặc bị giòn do nung quá già. Mài dao bằng những viên đá mài là công đoạn cuối cùng để người thợ chau truốt những "đứa con tinh thần” của mình sao cho thật sắc bén và vừa mắt. 

Những lò rèn ở nơi đây thường sản xuất các sản phẩm nông cụ như búa, liềm, rìu, cuốc… nhưng nhiều nhất là dao. Giá của các sản phẩm dao động trong khoảng từ vài chục đến vài trăm nghìn đồng tùy vào chủng loại và kích cỡ. Dao với kích thước nhỏ nhất có giá là 20.000 đồng, loại dao chặt cỡ to nhất là 150.000 - 200.000 đồng. Những sản phẩm có vỏ được trạm khắc tinh xảo có giá 300.000 đồng. Riêng đối với loại dao chuôi gỗ cẩm có giá thành cao hơn. Để du khách thoải mái thử độ sắc bén của dao, chủ cửa hàng thường đặt tờ giấy và những khúc gỗ bên cạnh. Đối với những chiếc dao có kích thước nhỏ, chỉ việc lướt nhẹ lưỡi dao trên tờ giấy là tờ giấy đã bị tách đôi. Còn những chiếc dao chặt loại to thì du khách thỏa sức chặt các khúc gỗ. Sau khi chặt mà lưỡi dao không hề hấn gì có nghĩa là chiếc dao đó đạt chất lượng.

Những sản phẩm nông cụ với chất lượng sắc, bền, kích thước và độ nặng vừa phải phù hợp với mọi người đã trở thành thương hiệu của xã Phúc Sen, được khẳng định chất lượng qua từng năm tháng. Giờ đây, nghề rèn nông cụ ở xã Phúc Sen không còn đơn giản chỉ là một công việc để mưu sinh của những người thợ rèn, mà còn góp phần bảo tồn, giữ gìn và phát huy nghề truyền thống đã được ông cha truyền lại từ bao thế hệ.


                                                                                                   Linh Nhật

Các tin khác


Đổi thay của những tộc người đặc biệt vùng Tây Bắc

Nhờ triển khai thực hiện Đề án 1672 lồng ghép với các chương trình khác của Chính phủ, đời sống vật chất và tinh thần của các dân tộc Mảng, La Hủ, Cống và Cơ Lao đã có nhiều khởi sắc. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện vẫn còn nhiều bất cập, khiến một số mục tiêu đề ra đạt thấp.

Đổi thay của những tộc người đặc biệt vùng Tây Bắc

Trước nguy cơ tụt hậu của đồng bào bốn dân tộc Mảng, La Hủ, Cống, Cờ Lao, cùng với hàng loạt chính sách đầu tư cho đồng bào vùng cao, tháng 9-2011, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1672/QĐ-TTg phê duyệt Đề án "Phát triển kinh tế - xã hội vùng các dân tộc Mảng, La Hủ, Cống, Cơ Lao” (gọi tắt là Đề án 1672). Qua gần 10 năm thực hiện, Đề án đã hỗ trợ và tạo điều kiện cho đồng bào phát triển sản xuất, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

Đổi thay của những tộc người đặc biệt vùng Tây Bắc

Dân tộc Mảng, La Hủ, Cống, Cơ Lao là các dân tộc thiểu số rất ít người, đặc biệt khó khăn của vùng Tây Bắc; sinh sống tập trung tại các tỉnh Lai Châu, Điện Biên, Hà Giang. Trong những năm qua, từ sự đầu tư của Nhà nước, nhất là từ Đề án "Phát triển kinh tế - xã hội vùng các dân tộc: Mảng, La Hủ, Cống, Cờ Lao”; đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào bốn dân tộc này có nhiều chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng còn có những khó khăn tồn tại, nhiều chính sách của Nhà nước khi đầu tư cho bà con còn bất cập, cần phải xem xét, điều chỉnh cho phù hợp với thực tế.

Giữ mầu xanh Trường Sa

Quá nửa năm, quần đảo Trường Sa chưa được đón trận mưa đầu mùa, không khí nóng nực, bức bối đến khó thở. Đối với lính đảo, nước ngọt là thứ rất quý giá. Thế nhưng, đặt chân lên bất cứ đảo nổi nào, chúng tôi đều thấy cây cối xanh ngắt một mầu, từ cầu tàu cho đến cuối đảo. Trên đảo Sơn Ca, hai cây quất nhận từ huyện Văn Giang (Hưng Yên) gần Tết năm trước nay còn đơm hoa, đậu quả trái mùa.

Chuyến tàu nặng tình cá nước - Bài 2: Những người mẹ của chiến sĩ Trường Sa

Trên con tàu quân y 561 xuất phát từ cảng Cam Ranh vào một ngày Hè 2019, trong số hơn 100 thân nhân các chiến sỹ Trường Sa có mười người là mẹ bộ đội. Đây là con số ấn tượng, bởi do điều kiện đặc thù của hành trình ra quần đảo Trường Sa - thời gian dài, sóng, gió và nắng, không phù hợp với những người phụ nữ lớn tuổi.

Phòng, chống tội phạm mua bán người - người dân là trung tâm

(HBĐT) - Hưởng ứng ngày "Toàn dân phòng chống mua bán người (MBN)”, mới đây, Hội LHPN tỉnh phối hợp với các cơ quan chức năng tổ chức Hội thảo chia sẻ kinh nghiệm về hoạt động phòng, chống MBN. Tại hội thảo, có nhiều kiến nghị, đề xuất với cơ quan chức năng trong xây dựng, tổ chức chỉ đạo triển khai thực hiện chương trình, kế hoạch, biện pháp phòng ngừa, đấu tranh ngăn chặn loại tội phạm này. Trong đó, xác định nâng cao hiệu quả các biện pháp phòng ngừa xã hội là một trong những giải pháp quan trọng. 

Xem các tin đã đưa ngày:
Tin trong: Chuyên mục này Mọi chuyên mục