Banner Mai Châu

(HBĐT) - Đồng bào người Mông ở 2 xã Hang Kia, Pà Cò (Mai Châu) còn gìn giữ được nhiều nét đẹp văn hóa qua trang phục, lời ăn tiếng nói, phong tục tập quán và các nghề thủ công truyền thống... Trong số đó, nghề dệt vải lanh, vẽ sáp ong, làm giấy dó sau một thời gian mai một đang được bảo tồn và phát huy. Đông đảo du khách khi đến đây đều muốn tìm hiểu, trải nghiệm nghệ thuật làm nghề độc đáo này.


Phụ nữ người Mông bản Chà Đáy, xã Pà Cò (Mai Châu) thực hiện công đoạn làm giấy dó.

Bằng đôi bàn tay cần mẫn và khéo léo, bà Mùa Y Mái ở xóm Chà Đáy, xã Pà Cò dát đều chỗ bột giang đã tan trong nước lên khung vải xô màn trước khi đem hong nắng. Đây là công đoạn gần như sau cùng và để đến được công đoạn này, người phụ nữ Mông tốn không ít thời gian. Bà Mái cho hay: Để làm ra loại giấy dó từ nguyên liệu cây giang, trước tiên phải tìm những đoạn giang non, gọt hết phần vỏ cứng, sau đó trộn với tro bếp cho vào chảo gang nấu. Thời gian nấu giang mất tới 3 ngày, 2 đêm. Kỳ công hơn là sau đó chúng được cho vào bao tải, ngâm vào nước chừng 10 ngày rồi vớt ra, rửa hết tro và đập cho nát nhuyễn thành bột. Bột giấy tiếp đó được hoà vào nước sạch, đảo đi, đảo lại cho đến khi bột tan hết. Lúc bấy giờ, chị em chuẩn bị khuôn làm giấy được căng bằng lớp vải xô, dùng muôi lớn múc dung dịch bột giấy nước tán đều lên tấm vải. Giấy dó thành phẩm sau khi hong khô bằng nắng và gió sẽ được bóc và gấp lại để sử dụng vào việc trọng của gia đình.

Bên cạnh nghề làm giấy dó, nghề dệt vải lanh, vẽ sáp ong của phụ nữ người Mông cũng giống như một nghệ thuật. Theo lời kể của chị Sùng Y Múa ở xóm Hang Kia, xã Hang Kia, chị học làm nghề vẽ sáp ong qua truyền dạy của mẹ, của bà. Trước khi vẽ hoa văn phải lấy sáp ong đun nóng để sáp chảy ra. Lưu ý giữ đều lửa khi đun để sáp không bị khô, vì thế khi vẽ, người vẽ luôn ngồi cạnh bếp, chấm bút vào chảo sáp đang nóng, đưa tay kẻ những đường thẳng trên vải. Quy trình vẽ sáp ong trên vải tưởng chừng đơn giản nhưng thực ra tốn rất nhiều công sức, thời gian. Trước tiên phải làm lanh, dệt vải. Một chiếc váy Mông được làm từ 6 -7 m vải lanh. Để làm ra một tấm vải lanh phải trải qua tới 32 công đoạn. Lanh được cắt từ rừng về phơi khô, giã cho mềm rồi mới nối. Trước khi dệt vải, sợi lanh được đem ngâm tro bếp trắng, tro càng trắng bao nhiêu đem ngâm vải lanh càng trắng bấy nhiêu. Lúc đó mới bắt đầu dệt vải. Để miếng vải có được màu trắng tinh giúp chàm bám chắc hơn khi nhuộm, chị em giặt, phơi cẩn thận và mang đi lu cho mặt vải bóng mịn. Sang đến công đoạn vẽ sáp ong trên vải, người vẽ đặt vải lên một tấm ván bằng phẳng và nhẵn, một đầu để phần đã vẽ xong, một đầu cuộn vải để tiếp tục vẽ, vẽ đến đâu quấn đến đấy để không bị bẩn. Vẽ xong hoa văn thì bỏ vải vào nồi nước đun sôi, đảo đều tay sao cho lớp sáp bong hết, để lại những nét hoa văn đẹp trên nền vải. Sau khi luộc, vải được mang đi nhuộm chàm, phơi nắng. Hết công đoạn này sẽ có được tấm vải lanh thành phẩm với những nét hoa văn từ sáp ong bền màu.

Với bà con người Mông Hang Kia, Pà Cò, sản phẩm giấy dó luôn gắn với đời sống tâm linh. Theo đồng chí Sùng A Màng, Chủ tịch UBND xã Pà Cò, giấy dó được dùng trong các ngày lễ, Tết, thờ cúng. Vào dịp đó, những mảnh giấy được cắt nhỏ dán vào các góc nhà, cột nhà, những vật dụng trong sinh hoạt, có ý nghĩa như niêm phong, kết thúc năm cũ và chào đón năm mới với những điều may mắn, tốt đẹp, an lành cho mọi người trong gia đình. Điều đặc biệt là giấy được dùng để treo lên tường giữa nhà có gắn ít lông gà trống, treo bàn thờ thờ cúng tổ tiên. Mỗi năm, người Mông thay lại giấy mới vào dịp Tết thể hiện lòng báo hiếu của con cháu với tổ tiên, dòng họ, cầu mong con cháu có cuộc sống hạnh phúc, ấm no, thành đạt. Còn nghề dệt lanh, vẽ sáp ong lên vải là công việc theo phụ nữ người Mông từ nhỏ. Họ ý thức rằng việc làm lanh dệt vải, vẽ sáp ong không chỉ để làm đẹp, thể hiện sự khéo léo, tài hoa mà còn là trách nhiệm, bổn phận của mình.

Cảnh sắc thiên nhiên kỳ thú, bản sắc văn hóa truyền thống, bản làng người Mông Hang Kia, Pà Cò đã tạo ra sức hút du lịch hấp dẫn du khách trong và ngoài nước khi đến Mai Châu trong những năm gần đây. Ý thức được tiềm năng, thế mạnh đó, đồng bào người Mông đã và đang chú trọng gìn giữ, bảo tồn những giá trị đó của dân tộc mình, trở thành điểm nhấn du lịch văn hóa, du lịch cộng đồng. Các nghề, làng nghề truyền thống được bảo tồn và phát triển gắn với phát triển du lịch, trong đó có 1 làng nghề dệt thổ cẩm xóm Pà Cò Con - xã Pà Cò được cấp bằng công nhận từ năm 2017. Trong các tour, tuyến du lịch đến với Pà Cò, Hang Kia, việc đưa du khách đi thăm các làng nghề, hộ làm nghề, tự tay làm giấy dó, vẽ sáp ong lên vải là cách giúp họ tìm hiểu, thâm nhập, trải nghiệm nhiều hơn nét đẹp văn hóa, cuộc sống, sinh hoạt của người dân bản xứ.

 
Bùi Minh

Các tin khác


Huyện Mai Châu thiệt hại trên 1,8 tỷ do giông, lốc

(HBĐT) - Theo báo cáo nhanh của Ban Chỉ huy phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn huyện Mai Châu, 20h30' ngày 7/5, tại địa bàn xã Sơn Thuỷ (Mai Châu) đã xảy ra gió lốc kèm theo mưa làm thiệt hại về cơ sở hạ tầng, hoa màu.

Nỗ lực cải tiến chất lượng bệnh viện

(HBĐT) - Khu chờ khám chật chội, thiếu ghế, nóng bức; khu xếp hàng chờ lấy số đông, lộn xộn, không theo hàng lối; chưa có chỉ dẫn từ khoa khám bệnh đến các khoa lâm sàng; môi trường làm việc không đảm bảo, thường xuyên ùn tắc; buồng khám chưa liên hoàn… Đó là những bất cập, tồn tại ở Trung tâm Y tế huyện Mai Châu, đòi hỏi phải khẩn trương thực hiện cải tiến chất lượng dịch vụ tại Khoa Khám bệnh.

Vấn nạn tảo hôn ở huyện Mai Châu

(HBĐT) - Thời gian qua, cấp ủy, chính quyền huyện Mai Châu đã thực hiện nhiều giải pháp để từng bước ngăn chặn, hướng tới xóa bỏ hoàn toàn nạn tảo hôn. Theo số liệu thông kê của Phòng Dân số -KHHGĐ (Trung tâm Y tế huyện), quý I năm nay, toàn huyện có 16 cặp vợ chồng tảo hôn, giảm 19 cặp so với cùng kỳ năm 2019. Nạn tảo hôn chỉ xảy ra tại 2 xã Hang Kia và Pà Cò.

Sức trẻ thanh niên tình nguyện huyện Mai Châu

(HBĐT) - Đồng chí Hà Văn Linh, Bí thư Huyện đoàn Mai Châu cho biết: "Toàn huyện có 37 cơ sở Đoàn, với 4.179 đoàn viên. Thời gian qua, bằng nhiều phong trào, hoạt động thiết thực, ý nghĩa, thế hệ trẻ huyện Mai Châu đang chứng tỏ vai trò là đội ngũ kế cận xứng đáng, tiếp nối, phát huy truyền thống cách mạng. Các phong, trào, hoạt động như: Tháng Thanh niên, chiến dịch hè tình nguyện, chiến dịch tình nguyện mùa đông, hành quân xanh cùng các hoạt động xã hội được triển khai mạnh mẽ, thu hút đông đảo đoàn viên thanh niên (ĐVTN) tham gia, đã tiếp lửa, tạo khí thế sôi nổi trong học tập, lao động đối với thanh niên trên địa bàn”.

Xã Bao La tập trung tháo gỡ khó khăn sau sáp nhập

(HBĐT) - Theo Nghị quyết số 830/NQ-UBTVQH14, toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số xã Piềng Vế được nhập vào xã Bao La (Mai Châu). Ngày 4/2/2020, Đảng bộ xã Bao La được thành lập. Đồng chí Hà Thanh Hoàn, Bí thư Đảng ủy xã cho biết: Sau hơn 2 tháng vận hành, mọi hoạt động của bộ máy mới đã đi vào guồng, tuy nhiên, cũng còn bộc lộ một số bấp cập, khó khăn. Hiện, chúng tôi bám sát hướng dẫn của huyện tập trung tháo gỡ, phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ phát triển KT-XH.

Huyện Mai Châu: Khi người dân tham gia đảm bảo an ninh rừng

(HBĐT) - Ngay khi nhận được tin báo về vụ khai thác lâm sản trái phép xảy ra tại xã Pà Cò ngày 20/2/2020, Hạt Kiểm Lâm huyện Mai Châu đã phối hợp với Công an huyện khẩn trương xác minh, làm rõ, vận động đối tượng Vàng A Trớ, trú ở xóm Hang Kia, xã Hang Kia ra đầu thú về hành vi vi phạm quy định về khai thác, quản lý và bảo vệ rừng (QL&BVR).

Xem các tin đã đưa ngày:
Tin trong: Chuyên mục này Mọi chuyên mục