(HBĐT) -Một ngày tháng 8, chúng tôi có dịp trở lại địa danh lịch sử Ngã ba Đồng Lộc thuộc xã Đồng Lộc, huyện Can Lộc (Hà Tĩnh), vùng đất huyền thoại trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Là lần thứ 2 đến đây nhưng cảm xúc trong tôi vẫn như ngày đầu khi được nghe, được cảm nhận câu chuyện về sự hi sinh anh dũng của 10 cô gái thanh niên xung phong.

 


Đoàn công tác cán bộ, phóng viên Báo Hòa Bình dâng hương tại phần mộ các nữ thanh niên xung phong hi sinh tại Ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh).

Đó là thời điểm địch đánh phá ác liệt khu vực Ngã ba Đồng Lộc là huyết mạch giao thông nối liền Bắc - Nam và tuyến đường 15A. Trong vòng 7 tháng (từ tháng 4- tháng 10/1968), Mỹ ném bom hạn chế trên 2.000 trận với gần 50.000 quả bom các loại. Mỗi tháng chúng đánh 28 ngày, ngày nhiều nhất là 103 lần bay, trên 800 quả bom. Suốt ngày đêm không lúc nào Đồng Lộc ngớt tiếng bom đạn, đến nỗi không một bóng cây, ngọn cỏ nào đủ sức mọc lên. Để giao thông được thông suốt, hàng ngàn chiến sĩ đã ngã xuống, trong đó, phải kể đến sự hi sinh anh dũng của 10 cô gái thanh niên xung phong thuộc Tiểu đội 4, C552-Tổng đội 55.   

Các chị đều sinh ra và lớn lên trên quê hương Hà Tĩnh, người trẻ nhất là chị Võ Thị Hà (SN 1951), lúc hi sinh chị vừa tròn 17 tuổi. Sáng ngày 24/7/1968, máy bay Mỹ liên tục quần đảo chiến ngã ba Đồng Lộc, mặt đường 15A nham nhở các hố bom. Nhận lệnh của đại đội, khoảng 12h trưa, Tiểu đội mười cô gái do chị Võ Thị Tần làm Tiểu đội trưởng còn chưa kịp ăn cơm, các chị chia nhau từng nắm mỳ luộc rồi vác lên vai cuốc xẻng vừa cười nói, vừa í ới gọi nhau ra mặt đường đào đất, bê đá, san lấp hố bom mở đường tránh. Công việc của các chị chủ yếu làm ban đêm, nhưng để đảm bảo cho một đoàn xe chi viện đặc biệt đêm đó đi qua an toàn, các cô gái gan dạ bất chấp tính mạng lao ra ngoài làm nhiệm vụ giữa cái nắng chói chang trưa hè. Dưới đất các chị làm việc, "đội” trên đầu là máy bay trinh sát của giặc Mỹ trút bom. Nhiều lần tiểu đội bị bụi đất, khói bom phủ kín. Bằng tiếng hát át tiếng bom, các chị quyết tâm thông suốt tuyến đường 15A trong đêm. Lượt bom định mệnh thứ 15 lúc 16h cùng ngày, tốp máy bay địch kéo đến trút bom vào nơi các chị làm nhiệm vụ buộc họ phải lánh vào một căn hầm chữ A gần đó. Không may, một quả bom trong số đó rơi ngay trước cửa hầm và sập xuống bao trùm lên các cô. 


Đoàn giảng viên Đại học Quốc gia Lào đến thăm, dâng hương tại Ngã ba Đồng Lộc, tỉnh Hà Tĩnh.

Đồng đội trên đài quan sát không thấy bóng dáng cô gái nào, chỉ thấy một hố bom sâu hoắm với vài chiếc xẻng, nón rách văng ra mặt đường. Đồng đội xé làn khói chạy ào xuống và gọi tên từng chị: Tần ơi!, Cúc ơi! Nhỏ ở mô rồi? nhưng không một ai trả lời. Hơn 2 ngày sau, thi thể của 9 chị được tìm thấy, 10 chiếc quan tài thì 9 chiếc đã có chủ, chỉ còn thiếu thi thể chị Hồ Thị Cúc. Đồng đội không ai bảo ai nhưng tất cả đều nghĩ dù thế nào cũng phải an táng 10 chị cùng lúc, bởi tuổi trẻ của họ đã sống, chiến đấu bên nhau.

Ngồi bên quan tài chị Cúc, bằng cả nỗi xót thương, anh Thanh Bính sau này là nhà thơ Yến Thanh viết nên những vần thơ với tựa đề "Cúc ơi” như lời thỉnh cầu kêu gọi người em gái đang ở đâu đó trong lòng đất hãy về với đồng đội. Như nghe thấy tiếng gọi, thi thể chị được tìm thấy trong căn hầm ngay chiều hôm đó trong tư thế ngồi, đầu đội nón và đầu mười ngón tay bầm tím. Đêm đó, 10 chiếc quan tài làm bằng gỗ tạp thời chiến, thân cây chuối cắt ra làm bát nhang, lễ truy điệu diễn ra trong sự im lặng, đồng đội tiếc thương, uất ức đến nghẹn ngào...

Chiến tranh đã lùi xa, cuộc sống hồi sinh trên tọa độ chết năm xưa. Đoàn công tác của chúng tôi gồm cán bộ, phóng viên Báo Hòa Bình đã đến thăm, thắp nén nhang thơm gửi đến các chị. Cũng trong sáng đó, chúng tôi gặp những người bạn từ đất nước khác cũng đặt chân đến đây để nghe "chuyện cổ tích” giữa thời chiến. PGS.TS Bua Adam Sẻng khăm khút tha vong, Trưởng đoàn giảng viên Đại học Quốc gia Lào sang công tác tại tỉnh Hà Tĩnh cho biết: "Tôi đã nhiều lần đến Việt Nam nhưng đây là lần đầu tiên được biết đến Ngã ba Đồng Lộc với câu chuyện của mười cô gái anh hùng. Qua đây, chúng tôi hiểu thêm về lịch sử cách mạng của nước bạn, tinh thần quật cường của quân dân chống giặc ngoại xâm. Thắp nén nhang trước anh linh các nữ thanh niên xung phong, chúng tôi tự hào về mối quan hệ anh em Việt – Lào thủy chung, son sắt và mong muốn góp một phần sức, trí tuệ tô thắm thêm ân tình đó”.

Ngày nay, Ngã ba Đồng Lộc đã trở thành điểm thăm quan, du lịch, đón hàng nghìn lượt khách thập phương mỗi ngày. Chúng tôi biết rằng, tuổi trẻ và sự hy sinh anh dũng của các chị đã dựng lên một kỳ đài – biểu tượng của thế hệ trẻ Việt nam, của những người phụ nữ Việt một thời lửa đạn. 

                                                                                              Thanh Sơn


Các tin khác


Gềnh Đá Đĩa “tổ ong khổng lồ” ở xứ hoa vàng, cỏ xanh…

(HBĐT) - Không chỉ nổi tiếng với khung cảnh thơ mộng trong phim "Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh”, Phú Yên còn được mẹ thiên nhiên ban tặng ghềnh Đá Đĩa, một thắng cảnh độc lạ bậc nhất trên dải đất hình chữ S. Ghềnh này được nhiều người ví von như một tổ ong khổng lồ ven đại dương xanh biếc, quanh năm được sóng biển vỗ bề…

Mãi trong lòng: Những người bạn Nga trên sông Đà

(HBĐT) - Như một sự tình cờ, khi cùng anh Trung Hải ngồi uống cà phê tại một nhà hàng phía dưới chân đập Thủy điện Hòa Bình. âm thanh của một bài hát cũ bỗng vang lên da diết: "Một đêm trăng lên thấp thoáng/ Tôi nghe tiếng Balalaica/ Lặng nghe khúc hát Von-ga/ Bồng bềnh trên sóng nước sông Đà…”. Bài hát "Tiếng đàn Ba-la-lai-ca trên sông Đà” (lời thơ Quang Huy, nhạc An Thuyên) từng nghe bao lần, lần nào cũng gợi nhớ một thời sôi động trên công trình thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh…

Thấy gì trong việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất “thần tốc” ở thành phố Hòa Bình?

(HBĐT) - 3.850,92 m2 đất được UBND tỉnh phê duyệt quy hoạch là đất thương mại - dịch vụ và cơ quan thuộc địa bàn xóm 8, xã Sủ Ngòi. Tuy nhiên, tháng 4/2016, UBND TP Hoà Bình đã giao, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng (CNQSD) đất nông nghiệp cho 5 hộ, diện tích 2.449,8 m2 theo hình thức công nhận quyền sử dụng đất như giao đất không thu tiền sử dụng đất; giao đất, cấp giấy CNQSD đất nông nghiệp cho 4 hộ, diện tích 1.401,12 m2.

Linh thiêng những “địa chỉ đỏ”

(HBĐT) - Vẫn không thể nào quên, cuối tháng 7/2017, chúng tôi được đến Nghĩa trang liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên (Hà Giang) thắp nén hương thơm tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh trong chiến đấu bảo vệ từng tấc đất biên cương của Tổ quốc. Phía xa kia, biên giới một màu xanh thẳm cây rừng đã không còn vương khói súng. Trên đầu, trời xanh, mây trắng và vẳng đâu đây phía kỳ đài có những chú chim bồ câu vờn nắng. Tiếng cu gù tạo cho không gian thanh bình quá đỗi. Nhưng lòng mỗi người không yên khi được thắp nén hương lên những ngôi mộ không tên.

Thiêng liêng “máu, thịt” Trường Sa!

(HBĐT) - Cũng giống như những chuyến thăm quần đảo Trường Sa, đoàn công tác của tỉnh cùng CB,CS và nhân dân các tỉnh Nam Định, Thái Nguyên, Bắc Kạn Đắk Nông, Đắk Lắk... đã dành những giây phút tưởng niệm, tri ân các anh hùng, liệt sĩ đã hy sinh vì chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc...

Đất và người Trường Sa

(HBĐT) - Đến thăm quân và dân tại quần đảo Trường Sa, chúng tôi nhận thức sâu sắc tinh thần gắn kết và đồng thuận rất cao về quyết tâm giữ vững chủ quyền, toàn vẹn biển đảo Tổ quốc của quân và dân nơi đây. Hình ảnh những người lính Trường Sa luôn chắc tay súng, ánh mắt cảnh giác dõi ra khơi xa. Hình ảnh em thơ tíu tít tới trường cho tới hình ảnh những con tàu vào bến, ra khơi…