(HBĐT) - Ngược lên rẻo cao Đà Bắc theo con đường 433 quanh co, trước mắt chúng tôi là những ngôi nhà sàn gỗ, lợp lá cọ. Vành khăn hồng, chiếc áo ngắn trắng cùng nụ cười răng đen của các bà, các mế cho chúng tôi biết rằng mình đã đặt chân đến mảnh đất sinh sống của bà con dân tộc Tày, huyện Đà Bắc. Tạm gác lại những công việc thường ngày, bà con đang phấn khởi dọn dẹn nhà cửa đón Tết. Hòa nhịp với cuộc sống mới, đời sống người Tày đã có nhiều đổi thay nhưng bản sắc văn hóa dân tộc, phong tục tập quán, nhất là cái Tết của người Tày thì vẫn còn được giữ khá nguyên vẹn.


 Người Tày gói bánh chưng dài, món ăn không thể thiếu trong mâm cơm cúng tổ tiên vào dịp Tết Nguyên Đán

Người Tày ở huyện Đà Bắc chiếm 40,6% dân số toàn huyện và chiếm 99,44% dân số người Tày của toàn tỉnh. Khu vực cư trú của người Tày ở các xã vùng cao của huyện như: Tân Minh, Tân Pheo, Trung Thành, Đoàn Kết, Đồng Ruộng, Đồng Chum, Mường Tuổng, Suối Nánh, Đồng Nghê... Người Tày sinh sống chủ yếu dựa vào nghề nông; quần tụ thành các làng bản ở ven đường, dưới chân núi, ven sông, suối và các thung lũng. Hàng năm, sau khi mùa màng đã được thu hoạch xong, thóc lúa đầy nhà và những thửa ruộng được cầy ải xong. Trên những cành hoa đào khoe sắc thắm, hoa mận nở trắng sau vườn cũng là lúc người Tày chuẩn bị đón Tết.

Chúng tôi có dịp về với xóm Nà Nguồn, xã Mường Chiềng để cùng gia đình ông Xa Văn Thiện chuẩn bị đón Tết Kỷ Hợi. Thông thường để đón Tết, mỗi gia đình người Tày thường nuôi sẵn một con lợn, việc mổ lợn thường được tiến hành vào sáng 30 Tết. Anh em trong gia đình và làng xóm giúp nhau mổ lợn, hết nhà này đến nhà khác. Lợn mổ xong được gia đình chế biến theo phong tục. Chiều 30 Tết, bà con quét dọn nhà cửa và trang trí bàn thờ. Đặc biệt, người Tày cũng kiêng không quét nhà vào sáng mùng 1. Bàn thờ của người Tày được bày biện, trang trí khá công phu với những sản vật của một năm gia chủ làm ra như mâm ngũ quả, cành đào, bông lúa sai quả. Chiều 30 Tết cũng là thời điểm để trồng cây nêu với ý nghĩa để xua đuổi tà ma, quỷ dữ. Cây nêu phải được lựa chọn bằng cây nứa bánh tẻ, trên ngọn để lại một số cọng lá. Trên ngọn cây nêu gia chủ đan xương hình con cá bằng nan tre cách điệu. Theo tín ngưỡng, con cá là vật nuôi sống giúp người Tày tồn tại và phát triển. Tỏ tấm lòng biết ơn biết ơn con cá, ở giữa thân cây nêu, gia chủ đan những vòng tròn bằng tre tượng trưng cho tiền vàng cống nạp.

Trò chuyện với chúng tôi, ông Xa Văn Thiện cho biết: "Chiều 30 Tết, người Tày tổ chức làm cơm tất niên với sự có mặt của con cháu, anh em, họ hàng. Cùng nhau quây quần bên mâm cơm, chúc tụng nhau bên chén rượu và điểm lại kết quả một năm trong sản xuất. Khi uống rượu đã lâng lâng thì nổi trống, chiêng mời cả làng cùng xòe. Tối 30 Tết là thời điểm người Tày gói bánh chưng. Có 2 loại là bánh chưng dài và bánh ốc. Ngoài ra, người Tày còn gói bánh chưng đen, loại bánh này chỉ gói để ăn chứ không thắp hương. Màu đen của bánh là màu của nước tro do đốt rơm lúa nếp. Nhân bánh trưng được làm từ thịt lợn băm nhỏ trộn với rau thì là. Thông thường bánh chưng của người Tày chủ yếu là phụ nữ gói. Con gái sau khi đi lấy chồng, nếu ở gần thì tối 30 Tết sang nhà bố mẹ đẻ cùng mẹ và chị em dâu gói bánh chưng”.

Sáng mùng 1 Tết, mọi người trong gia đình sẽ dậy sớm để người vớt bánh chưng, người thắp hương tổ tiên. Ông Xa Văn Đó, xã Mường Chiềng cho biết: "Theo phong tục người Tày, sáng mùng 1 mới thắp hương tổ tiên mời về ăn Tết. Nếu trên bàn thờ không còn khói hương thì ông bà sẽ trở về thế giới bên kia. Vì thế, trong những ngày Tết lúc nào cũng phải thắp hương. Mâm cỗ sáng mùng 1 cúng tổ tiên của người Tày được chuẩn bị kỹ lưỡng. Trên mâm có thịt lợn, gà, vịt nuôi ở suối, cá gác trên bếp, thịt chuột khô và các loại rau trồng trên nương. Một phần không thể thiếu là củ khoai lang, khoai sọ. Nếu gia đình nào có nhiều người mất thì số mâm nhiều hơn. Cùng với các mâm cỗ là lễ vật xà tích, tiền, vải vóc… Lời cầu của thầy mo với tổ tiên là ban cho con cháu sức khỏe, chăm ngoan, cầu cho mùa màng bội thu. Thời điểm ông mo cúng cũng là lúc con cháu về thắp hương tổ tiên, thăm bố mẹ. Đối với gia đình có bố mẹ đã mất thì con gái đi lấy chồng phải đem gà và bánh chưng thắp hương ông bà. Họ dành cho nhau những lời chúc may mắn và quây quần bền bữa cơm gia đình.

Sau khi hoàn thành các nghi lễ thờ cúng tổ tiên, bà con sẽ đến thăm, chúc Tết nhà người thân hoặc cùng tham gia các hoạt động vui chơi, giải trí ngày xuân và vui mừng bước sang năm mới với nhiều ước mong mưa thuận, gió hòa.

 

                                                                             Đức Anh


Các tin khác


Gần 500 người tham gia giao lưu tuyên truyền về phòng, chống ma túy, mại dâm, HIV/AIDS

(HBĐT) - Tối 30/6, Tỉnh Đoàn phối hợp với Huyện Đoàn Tân Lạc tổ chức chương trình giao lưu truyền thông tuyên truyền về phòng, chống ma túy, mại dâm, HIV/AIDS trong thanh, thiếu niên năm 2020 tại xã Phú Cường. Đại diện lãnh đạo Tỉnh đoàn, Thường trực BCĐ 09 tỉnh, huyện Tân Lạc và gần 500 đoàn viên, thanh thiếu nhi (ĐV, TTN) và người dân tham dự chương trình.

Huyện Đà Bắc: Nâng cao chất lượng phong trào xây dựng đời sống văn hóa

(HBĐT) - Những năm qua, phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” (TDĐKXDĐSVH) trên địa bàn huyện Đà Bắc được được triển khai sâu rộng, tạo sự lan tỏa mạnh mẽ trong đời sống xã hội. Qua đó, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân, góp phần ổn định ANCT - TTATXH, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân.

Làm báo “một thời chiến tranh”, “một thời hòa bình”

Đúng dịp kỷ niệm 95 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam, nhà báo Huỳnh Dũng Nhân, từng là "cây phóng sự” tài danh của báo Lao Động, từ Sài Gòn ra Hà Nội, tặng tôi cuốn sách với cái tên gợi nhớ một giai đoạn lịch sử hào hùng của đất nước ta trong những tháng năm chống Mỹ, cứu nước: "Chúng tôi - một thời mũ rơm, mũ cối” (ảnh bên) (NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh - quý I-2020).

Hội diễn Tiếng hát miền Đông lần thứ XIX

Tối 29-6, Cục Văn hóa cơ sở (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) phối hợp với Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh tổ chức khai mạc Hội diễn Tiếng hát miền Đông lần thứ XIX- năm 2020 với chủ đề "Miền Đông Nam Bộ- Hội tụ tỏa sáng” tại đường đi bộ Nguyễn Huệ, quận 1, TP Hồ Chí Minh.

“Lá chắn” ngăn chặn xâm nhập văn hóa phẩm độc hại

(HBĐT) - Sự xuất hiện, xâm nhập của sản phẩm văn hoá phẩm độc hại trong những năm gần đây đã làm đảo lộn, băng hoại đạo đức xã hội. Tạo "lá chắn”, ngăn chặn sự xâm nhập của dòng văn hóa không lành mạnh này đã được các cấp, ngành của tỉnh quan tâm thực hiện. Một trong những tấm chắn hữu hiệu là tăng cường giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức, lối sống cho cán bộ, đảng viên (CB, ĐV) và các tầng lớp Nhân dân.

Xem các tin đã đưa ngày:
Tin trong: Chuyên mục này Mọi chuyên mục