(HBĐT) - Nghề làm giấy dó của người Mường ở xóm Suối Cỏ, xã Hợp Hòa - nay là xã Cao Sơn (Lương Sơn) tuy chưa thành lập làng nghề, chỉ mới thành lập tổ sản xuất, nhưng với niềm đam mê nghề truyền thống, những nghệ nhân vẫn tiếp tục gìn giữ, phát triển nghề của cha ông để lại, từng bước "hồi sinh” cho giấy dó.


Nghệ nhân làm giấy dó xóm Suối Cỏ, xã Hợp Hòa - nay là xã Cao Sơn (Lương Sơn) thực hiện công đoạn seo giấy trên khuôn.

Gia đình nghệ nhân Nguyễn Văn Chúc, tổ trưởng tổ sản xuất giấy dó Suối Cỏ tất bật chuẩn bị nguyên liệu làm giấy dó theo đơn đặt hàng của khách. Theo ông Chúc chia sẻ, nghề làm giấy dó đã tồn tại từ hàng trăm năm về trước, với nhiều gia đình làm nghề. Thời đó, mỗi tờ giấy là nguyên liệu để nghệ nhân thể hiện các tác phẩm tranh vẽ tín ngưỡng phục vụ thờ cúng, tục treo tranh, hay sử dụng làm giấy sắc phong trong các lễ hội cấp sắc, hội xuân... Giấy dó còn được đóng thành quyển để viết chữ. Tuy nhiên, theo thời gian và sự phát triển của xã hội, nghề truyền thống bị mai một dần. Hiện xóm chỉ còn 5 gia đình duy trì, phát triển nghề qua việc thành lập tổ sản xuất.

Giấy dó là loại giấy rất đặc biệt, vì vậy, quá trình sản xuất cũng không đơn giản. Để làm được sản phẩm giấy dó phải trải qua 35 công đoạn, từ việc lấy nguyên liệu, ngâm ủ đến làm ra sản phẩm phải mất nửa tháng. Loại cây được sử dụng để làm giấy nhiều nhất hiện nay là cây dó và cây dướng (người Mường còn gọi là cây ráng). Theo thời gian, dụng cụ để làm giấy dó cũng được cải tiến dần để rút ngắn thời gian, công đoạn hoàn thành. Những dụng cụ chủ yếu là khuôn làm bằng vải, có nhiều kích cỡ khác nhau (30 x 40 cm, 60 x 80 cm, 60 x 120 cm), nồi nấu, máy khuấy nguyên liệu, tàu ngâm lề và bể seo bột giấy...

Cây dướng lấy về chặt bỏ lá, cành, lấy phần vỏ đem luộc mềm rồi ngâm với nước vôi cho nhuyễn hẳn, sau đó đưa vào máy khuấy thành bột nhuyễn, lọc lấy nước trong (còn được gọi là lề), ngâm lề trong tàu và seo giấy. Công đoạn này thường được người phụ nữ Mường đảm nhiệm, ở gia đình ông Chúc, bà Hoàng Thị Hậu, vợ ông là người thực hiện. Sau khi đánh tàu, bà Hậu lấy khuôn để liềm seo. Bột giấy lỏng được đổ lên khuôn, tráng thật mỏng giống như tráng bánh cuốn, sau đó bóc ra, từng chồng giấy được ép rồi phơi khô. Cứ 10 kg vỏ tươi hoặc 4 kg vỏ khô nguyên liệu sẽ làm ra khoảng 120 tờ giấy. Bước cuối cùng là xếp các tấm giấy thành lớp, tùy theo loại giấy mà dùng thanh nứa mảnh rọc theo khổ 10 x 20 cm hoặc 20 x 30 cm.

Từ bàn tay khéo léo của người nghệ nhân, theo những bí quyết riêng, giấy gió tuy mỏng nhưng dai và bền hơn giấy sản xuất công nghiệp, thoang thoảng mùi thơm của cây rừng. Nếu được bảo quản ở nơi khô ráo, giấy có thể để vài chục năm. Bởi thế, ngày nay, không đơn thuần chỉ là nguyên liệu để vẽ tranh, viết chữ, giấy dó dưới sự sáng tạo của các nghệ nhân đã trở thành sản phẩm phục vụ cho phát triển du lịch ở nhiều nơi trong cả nước. Ngoài khu vực các tỉnh miền Bắc, giấy dó của người Mường Suối Cỏ còn được các công ty lữ hành, du lịch khu vực miền Trung, miền Nam như Huế, Hội An, Đà Nẵng, Lâm Đồng... tin tưởng lựa chọn. Hiện, nghệ nhân Nguyễn Văn Chúc vẫn tiếp tục tìm kiếm đầu ra cho sản phẩm với hy vọng đóng góp công sức cùng những làng nghề trong cả nước giúp giấy dó dần lấy lại vị thế trong văn hóa truyền thống.

Thu Hằng


Các tin khác


Độc đáo văn hóa tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương

Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên hay tín ngưỡng thờ cúng những ông vua có công khai lập ra một quốc gia, một triều đại của một thể chế nhà nước thuở sơ khai là những nét sinh hoạt văn hóa mang tính tương đồng, dễ nhận thấy ở nhiều nền văn hóa, nhiều dân tộc khác nhau trên thế giới. Điều đó càng đặc biệt được thể hiện ở các nước có chung những đặc điểm lịch sử - xã hội hoặc môi trường sinh tồn giống nhau, gần gũi nhau.

Cuộc thi Tài năng diễn viên múa toàn quốc 2020 diễn ra vào tháng 10

Theo thông tin từ Cục Nghệ thuật biểu diễn, Cuộc thi tìm kiếm tài năng diễn viên múa toàn quốc do Cục tổ chức sẽ diễn ra vào tháng 10 tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh.

Văn học - Nghệ thuật Hòa Bình:Thăng hoa cùng bản sắc

(HBĐT) - Hòa Bình là tỉnh miền núi, nơi cư trú của đông đảo cư dân các dân tộc thiểu số. Nền văn hóa đa sắc màu đã gợi mở nhiều đề tài hay, độc, lạ cho giới văn, nghệ sỹ trong và ngoài tỉnh. Bởi vậy, trong những năm gần đây, văn học - nghệ thuật (VH-NT) của tỉnh đã ghi dấu sự thăng hoa.

Người dân đất Việt hướng về Giỗ Tổ Hùng Vương 

(HBĐT) - Câu ca "Dù ai đi ngược về xuôi. Nhớ ngày Giỗ Tổ mùng mười tháng ba" không ai biết có tự bao giờ, nhưng bao đời nay, đã ăn sâu vào tiềm thức của người dân đất Việt. Và ngày mùng 10 tháng 3 trở thành ngày Quốc giỗ của cả dân tộc, nhằm tri ân công đức của các Vua Hùng lập nên Nhà nước Văn Lang, nền móng của dân tộc ta bây giờ và dạy dân cày ruộng, cấy lúa, ban linh khí cho đất đai, nhà cửa, cây trồng, vật nuôi sinh sôi nảy nở, mùa màng bội thu. 

Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương - Hội tụ và lan tỏa trong đời sống cộng đồng

Lịch sử dựng nước và giữ nước mấy nghìn năm của dân tộc Việt Nam được mở đầu bằng thời đại Hùng Vương với công lao dựng nước của các Vua Hùng. Công lao ấy được cộng đồng người Việt khắc ghi ngàn đời nay, trở thành truyền thống cao đẹp với triết lý "Con người có tổ có tông”. Người Việt đã suy tôn các vua Hùng là Thủy tổ của dân tộc, nên việc thờ cúng Hùng Vương đã trở thành tập quán, tín ngưỡng và cứ thế được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Xao xuyến vẻ đẹp hàng cây xóm Đằm

(HBĐT) - Tháng 3 này là thời đẹp nhất của hàng cây bàng trên đường vào xóm Đằm, phường Dân Chủ (TP Hòa Bình). Ai yêu vẻ đẹp thiên nhiên không thể không đến xóm ngắm hàng bàng mùa thay lá, chồi non đâm lộc. Thời tiết giao hòa chuyển mùa cũng là mùa cây bàng thay lá. Lòng lắng lại bình yên cảm nhận sự chuyển giao thời tiết với những bâng khuâng luyến nhớ, xao xuyến mênh mang.

Xem các tin đã đưa ngày:
Tin trong: Chuyên mục này Mọi chuyên mục