(HBĐT) - Trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, nếu bài hát nào có tính phổ biến và đi nhanh vào tâm khảm của quân dân ta từ sự kiện 17/2/1979 thì đó chính là bài "Chiến đấu vì độc lập tự do” của nhạc sĩ Phạm Tuyên. "Tiếng súng đã vang trên bầu trời biên giới/Gọi toàn dân ta vào cuộc chiến đấu mới/Quân xâm lược bành trướng dã man/Đã dày xéo mảnh đất tiền phương/Lửa đã cháy và máu đã đổ trên khắp dải biên cương…”. Câu hát này vang vọng từ mỗi thôn, xóm, trường học, giảng đường đến các chiến hào đang còn vương khói súng…

Bài hát như lời hiệu triệu cả dân tộc đoàn kết, vững tâm và sẵn sàng giáng trả kẻ thù xâm lược. Nhạc sĩ Phạm Tuyên cũng là tác giả của nhiều ca khúc ngợi ca các liệt sỹ anh hùng LLVT nhân dân đã hy sinh nơi biên cương thân yêu như: "Chúng tôi là đồng đội", "Có một đóa Hồng Chiêm”. Thời đó, biết bao người đã tha thiết cất lên những câu hát về những anh hùng đã ngã xuống vì sự nghiệp giải phóng quê hương, gắn với những địa danh lịch sử như cửa khẩu Hữu Nghị (Lạng Sơn), Pò Hèn (Quảng Ninh).

Không chỉ nhạc sĩ Phạm Tuyên, những năm 70, 80 của thế kỷ trước, khi nhà thơ Tạ Hữu Yên viết câu thơ "Ngăn bước quân thù phía Nam, phía Bắc” ghi lại cả một giai đoạn máu lửa, đầy thử thách đối với cả dân tộc, sau khi đất nước ta vừa bước ra khỏi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước kéo dài trên 20 năm. Chưa kịp một ngày yên bình, kẻ thù xâm lược lại một lần nữa dày xéo lên một đất nước còn đầy rẫy vết thương chiến tranh. Và một lần nữa, cả nước lại lên đường đánh giặc. Trong lớp lớp người tham gia vào công cuộc chiến đấu bảo vệ Tổ quốc ở biên giới phía Bắc, có biết bao nhạc sĩ, nhà văn, nhà thơ, họa sĩ cùng xung trận bằng các tác phẩm văn học, nghệ thuật.

Thính giả của Đài Tiếng nói Việt Nam những năm tháng đó làm sao có thể quên những câu hát cháy bỏng do ca sĩ Ái Vân trình bày "Hãy cho tôi lên đường” (Hoàng Vân), hay Trần Tiến tự đệm ghi ta với "Những đôi mắt mang hình viên đạn”, tốp ca nam Đoàn ca múa Tổng cục Chính trị với "Chiều dài biên giới” (Trần Chung), "Lời tạm biệt lúc lên đường” (Vũ Trọng Hối), "Bốn mươi thế kỷ cùng ra trận” (Hồng Đăng), "Hát về anh” (Thế Hiển). Sau này có "Chiều biên giới” (Lò Ngân Sủn - Trần Chung), "Hoa sim biên giới” (Minh Quang) và nhiều bài hát hay về biên giới, về cuộc chiến đấu oai hùng của quân dân ta…

Nhiều nhà thơ, bài thơ đã xuất hiện trong giai đoạn này, thường được xuất hiện trên các ấn phẩm như Tạp chí Văn nghệ quân đội, Báo Văn nghệ, chương trình Tiếng thơ của Đài tiếng nói Việt Nam. Tâm tình của người chiến sỹ, của người dân vùng biên; ý chí quyết tâm vượt qua khó khăn, gian khổ, hy sinh, mất mát để giành độc lập dân tộc được truyền tải kịp thời tới mọi miền. Các tác giả: Hoàng Nhuận Cầm, Nguyễn Đình Chiến, Lưu Quang Vũ… được nhắc tới bởi các vần thơ lửa cháy, thiết tha. Nhà thơ quân đội Nguyễn Đình Chiến từng có những câu thơ nằm lòng bạn đọc: "Đất của mình chứ đất của ai/Phải xông lên mà giữ/Tiếng các em gọi nhau trong chiến hào khói lửa/Còn cháy lòng bao chiến sỹ xung phong" (Gặp lại các em - giải A cuộc thi thơ Báo Văn nghệ). Nhà thơ Hoàng Nhuận Cầm có một bài thơ phổ nhạc, được lan truyền rất rộng trong giới sinh viên Hà Nội một thời "Tôi không thể mang về cho em”: "Tôi không thể nào mang về cho em/Trên những đồi biên cương chảy máu/Mắt đồng đội sau những ngày chiến đấu/ Khẩu súng ghì nóng bỏng đất Hòa An”. Trên sóng Đài Tiếng nói Việt Nam, có một mùa xuân những năm tháng biên giới không bình yên, bài thơ "Điểm tựa” (Lê Đức Thọ) từng được cất lên giữa đêm giao thừa.

Bao con người đất Việt đang đón xuân vẫn hướng về những chiến sỹ đang ngày đêm trên điểm tựa: "Gạo sấy khoai mì bát canh toàn quốc/Và nước chấm đại dương đỡ lúc đói lòng/Cũng có bữa thịt ấm chân răng/Nhưng có khi cơm toàn muối trắng”. Nhiều quê hương, vùng đất, điểm tựa đi vào các bài ký, truyện ngắn như: chốt Cao Ba Lanh, đồi Thâm Mô, Chậu Cảnh, đèo Khau Chỉa, Thanh Thủy, Vị Xuyên, Phố Lu… Các địa danh như: pháo đài Đồng Đăng, thị xã Lạng Sơn cũng đã đi vào điện ảnh. Bộ phim "Đất mẹ” (đạo diễn nhân dân Hải Ninh), "Thị xã trong tầm tay” (đạo diễn Đặng Nhật Minh), phim "Cha và con” cũng được ra đời mang khí thế hừng hực chống giặc ngoại xâm những năm tháng ấy…

40 năm rồi, kể từ ngày quân Trung Quốc tấn công 6 tỉnh biên giới phía Bắc, những lời thơ, câu hát, bộ phim đó vẫn luôn vang vọng trong lòng mỗi người dân đất Việt.

Bùi Huy


Các tin khác


Giữ bản sắc văn hóa qua trang phục người Mông Hang Kia - Pà Cò

(HBĐT) - Trang phục truyền thống là nét đẹp văn hóa đặc trưng của các dân tộc. Ở 2 xã vùng đồng bào người Mông Hang Kia - Pà Cò (Mai Châu), trang phục dân tộc vẫn được bà con sử dụng gần như thường ngày. Khách du lịch vì thế cảm thấy thích thú, có ấn tượng đặc biệt khi đến đây.

Việt Nam có thêm 1 Công viên Địa chất toàn cầu

Ngày 7/7, Ủy ban Chương trình và Quan hệ quốc tế của Hội đồng Chấp hành UNESCO lần thứ 209 đã thông qua Quyết định của Hội đồng Công viên Địa chất toàn cầu công nhận Công viên Địa chất Đắk Nông của Việt Nam là Công viên Địa chất toàn cầu.

Người đam mê làn điệu then

Đến thôn Khuổi Tặc, xã Bằng Lãng, huyện Chợ Đồn (Bắc Kạn) hỏi thăm anh Văn Tiến Khởi (trong ảnh) thì ai cũng biết bởi anh có tiếng là người yêu hát then trong vùng. Bằng niềm đam mê, tình yêu với các làn điệu dân ca quê hương, anh Khởi đã góp không nhỏ vào việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Tày.

Thanh Hóa đúc trống đồng dâng tặng, trưng bày tại Thành cổ Quảng Trị

Hướng tới kỷ niệm Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27-7, Hội Di sản và cổ vật Thanh Hoa tỉnh Thanh Hóa tổ chức đúc trống đồng dâng tặng, trưng bày tại Thành cổ Quảng Trị.

Cuộc đua “ấn bản đặc biệt”

Thị trường sách đang sôi động với cuộc cạnh tranh về các ấn bản đặc biệt. Có vẻ như các nhà xuất bản, nhà sách tung ra những ấn phẩm này bên cạnh các ấn bản phổ thông với mong muốn sách bán chạy hơn, nhưng liệu điều đó có đúng và cần thiết ?

Đại sứ quán Hoa Kỳ hỗ trợ tu sửa thành nhà Hồ

Thành nhà Hồ, phần mái vòm và cổng thành phía nam vừa được tu sửa xong với sự tài trợ của Đại sứ quán Hoa Kỳ. Dự án vừa được khánh thành tại Trung tâm Bảo tồn Di sản Thành Nhà Hồ, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hoá.

Xem các tin đã đưa ngày:
Tin trong: Chuyên mục này Mọi chuyên mục