Người ta gọi sông Đà là dòng sông mẹ của các dân tộc vùng Tây Bắc. Có một điều đặc biệt mà không nhiều người biết đó là mỗi khi tiết trời độ cuối Thu, không còn con nước lũ tiểu mãn từ thượng nguồn đổ về, con sông Đà hùng vĩ dần chuyển từ cái "lừ lừ chín đỏ như da mặt người bầm đi vì rượu bữa” sang màu xanh của ngọc bích. Khi ấy, sông Đà mới bước vào mùa đẹp nhất: mùa ngọc bích.


Sông Đà đẹp nhất khi bước vào mùa ngọc bích.

Con sông Đà hùng vĩ là nơi bắt nguồn, nuôi dưỡng tâm hồn và tình yêu của người dân.

Khi sông Đà bị ngăn lại làm thủy điện, cả một vùng rộng lớn giờ đây ngập mênh mông nước.

Quá khứ huy hoàng nơi thác đá

Tôi không rõ tại sao người Pháp lại dùng cụm từ sông Đen để chỉ sông Đà, nhưng đó cũng không phải là điều quan trọng. Bởi có gọi như thế nào thì sông Đà vẫn là một dòng sông kỳ vĩ, mạnh mẽ và tràn đầy sinh lực như một dũng sỹ giữa núi rừng miền Tây Bắc còn hoang sơ và bí ẩn…

Sông Đà bắt nguồn từ Vân Nam  (Trung Quốc) với tổng chiều dài gần 1.000 km. Trong đó, hơn một nửa chiều dài của dòng sông chảy trên đất Việt quanh theo các dãy núi hùng vĩ của miền viễn Tây. Trên đất Việt, trong phần lớn chiều dài, sông chỉ len lỏi, âm thầm chảy qua những dãy núi cao vời vợi. Sông chỉ tung mình, hết cô độc khi qua các miền cư dân trù phú. Ở nơi đó, sông đã hòa mình vào những câu chuyện kể đã trở thành bất tử. Như với những câu chuyện của những người từng "vượt sóng Đà Giang” thời còn gian khó như anh Lê Va, Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh khi còn là chiến sỹ công an vượt ghềnh thác hiểm trở về bên phố Bờ xưa. Nơi đã từng là trung tâm tỉnh lỵ dưới thời cai trị của thực dân Pháp với những khu buôn bán sầm uất, nhà cửa san sát bên con đường kinh lý lên miền viễn Tây xa xôi mang tên viên công sứ người Pháp, Sanhpulop (tức là tuyến quốc lộ 6 cũ, hay còn gọi là đường 41 thời Pháp thuộc) đã trở thành quá khứ rất xa... 

Sau khi tỉnh lỵ chuyển đi, Chợ Bờ (hay còn gọi là Phố Bờ) đã trở thành huyện lỵ của huyện Đà Bắc. Có thể ít người biết, trong lịch sử kháng chiến chống thực dân Pháp ở nơi đây đã diễn ra trận chiến đánh chiếm Chợ Bờ của 500 nghĩa quân Đốc Ngữ ngày 29 - 30/1/1891 diệt được đồn Chợ Bờ, giết phó Công sứ Rugiơni, thu 118 súng trường, 4 súng lục và 40 nghìn viên đạn và giải phóng thị trấn Chợ Bờ. Đây là trận thắng có ý nghĩa rất lớn, là dấu mốc lần đầu giải phóng một thị trấn.

Sau khi hoàn thành cuộc đánh chiếm Tây Bắc lần thứ nhất vào những năm 30 của thế kỷ XX, người Pháp đã lên kế hoạch khai thác sông Đà. Một dự án xây dựng thuỷ điện ráo riết được thực hiện. Qua nhiều năm nghiên cứu, tính toán, đánh giá hàng nghìn mẫu đất đá, người Pháp đã tập trung sự chú ý của mình vào điểm Chợ Bờ. Song tham vọng đó đã bị chặn lại sau cuộc đảo chính của quân đội Nhật (tháng 3/1945). Trong thời kỳ đổi mới, Thác Bờ cũng được đưa vào là một trong những địa điểm lựa chọn xây dựng nhà máy thuỷ điện.

Đáng nói hơn cả, quá khứ huy hoàng nhất của nơi này chính là đã ghi dấu chân vị vua Lê Thái Tổ (Lê Lợi). Sau khi đem quân lên vùng hoang rậm chinh phạt giặc cỏ Đèo Cát Hãn trở về năm 1432, cảm hứng trước thế núi, dáng sông, người    anh hùng đã "rút gươm phạt đá đề thơ” ngay bên ghềnh đá Thác Bờ. Thơ đề rằng: "Năm Nhâm Tý 1432, Thuận Thiên thứ 4, tháng 3, ngày tốt. Ta đi đánh Đèo Cát Hãn về qua đây, làm một bài thơ để đời sau được biết về đạo lý đánh giác: Bọn phản nghịch ở Mường Lễ (Sơn La) mặt người, dạ thú, nếu ngang ngạnh không chịu theo đức hoá thì phải dẹp ngay cho dứt. Ta chẳng sợ gì hiểm trở và sơn lam chướng khí. Như thế là vì lo nghĩ đến sinh linh trong thiên hạ. Còn 2 phương lược ra quân thì hai đạo Thao - Đà, đường thủy là đường tiến binh tốt nhất...".

Khối đá khắc ghi bài thơ này nay đã được chuyển về đúng vị trí của nó như trước đây tại Đền vua Lê Lợi trên vùng sông nước mênh mông.

Sông Đà mùa đẹp nhất

Dù đi bất cứ nơi đâu, với tôi sông Đà vẫn luôn là con sông kỳ vĩ và đẹp nhất. Không còn là sự gầm gào hung bạo, nơi con sông dừng lại đẹp dịu hiền như người con gái tuổi trăng nhưng vẫn luôn lộng lẫy và quyến rũ. Có những chiều theo anh bạn "cưỡi sóng Đà giang” ngắm hoàng hôn trên lòng hồ rực lửa. Mặt trời đỏ ối, tròn căng khuất dần sau những rặng núi tím sẫm, không gian trong lành mát mẻ, những gợn sóng nước lăn tăn với cảm xúc êm dịu và yên lành đầy phiêu du, lãng mạn. Chẳng vậy, nhiều người vẫn bảo con sông Đà hùng vĩ là nơi bắt nguồn, nuôi dưỡng tâm hồn và tình yêu của người dân Tây Bắc.

Bỏ lại phố xá ồn ào, từ "nơi con sông Đà dừng lại”, chúng tôi đi tìm ký ức trên mênh mang sóng nước sông Đà. Theo anh bạn làm nghề lái thuyền trên bến Thung Nai, chúng tôi lên thuyền rẽ sóng vun vút lao về phía trước. Theo lời kể của những người đi trước, Thác Bờ - nơi "thuỷ phận cuối cùng của đá thác sông Đà” xưa hoang vu và đẹp lắm. Giờ không còn những khối đá nhọn hoắt nhấp nhô giữa dòng sông chảy xiết vô cùng hung dữ và nguy hiểm. Ngày, đêm mùa lũ hay mùa cạn, sông Đà luôn giống như một chú ngựa bất kham. Từ Thác Bờ trở xuôi thì hết ghềnh, hết thác. Còn từ Thác Bờ trở ngược thì ở đâu nước cũng chồm lên đá, tung bọt trắng tạo thành thác, ghềnh.

Bước vào thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại hóa, sông Đà mang tầm vóc mới, một sứ mệnh lịch sử mới của "dòng sông ánh sáng”. Khi sông Đà bị ngăn lại để làm thủy điện, cả một vùng rộng lớn giờ đây ngập mênh mông nước, những ngọn núi cao vời vợi trở thành những hòn đảo bềnh bồng chìm lẫn giữa màn sương phủ. Những vùng đất dọc dòng sông mang vẻ đẹp hết sức thanh bình với dòng sông Đà mênh mông, nước xanh "màu ngọc bích” phẳng lặng như một tấm gương khổng lồ. Gom mây trời, sông nước hòa lại làm một, trở thành màu xanh ngọc bích đặc trưng chỉ có riêng ở sông Đà, như một thiếu nữ đẹp lộng lẫy và kiêu sa...


Ghi chép của Mạnh Hùng

Các tin khác


Chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát cho hộ nghèo

Những năm qua, cùng với triển khai các giải pháp nhằm tạo sinh kế cho người nghèo vươn lên, việc xóa nhà tạm, nhà dột nát cho hộ nghèo, cận nghèo cũng luôn được tỉnh quan tâm thực hiện. Ngoài đề án, chương trình hỗ trợ nhà ở, các cấp, ngành đã tăng cường huy động nguồn lực để hỗ trợ sửa chữa, xây dựng nhà ở cho hộ nghèo, hoàn cảnh khó khăn, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, tạo động lực để các hộ vươn lên thoát nghèo.

Người "hóa rồng" cho tre Hòa Bình

Từ một cây tre ngà bình thường, ông Nguyễn Văn Nam ở xã Yên Trị, huyện Yên Thủy đã biến thành "rồng tre”, thể hiện tinh thần đoàn kết với mong muốn Việt Nam muốn làm bạn với các nước trên thế giới. Những tác phẩm của ông đã được nhiều nước biết đến.

Lắng đọng, thiêng liêng ở Nghĩa trang Hàng Dương

Nghĩa trang Hàng Dương, huyện Côn Đảo, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu gắn với Khu di tích Quốc gia đặc biệt Nhà tù Côn Đảo trong những ngày Xuân đón du khách ở mọi miền đất nước đến thăm viếng. Từ sáng sớm đến 24h, những nén hương, những bông hoa thơm ngát, tinh khôi được thắp, dâng trang trọng trên những phần mộ đem đến cho ta những cảm xúc trào dâng. Trong khuôn viên rất nhiều loài hoa khoe sắc như muốn chia sẻ, tri ân những người con đã nằm lại nơi đây.

Lừa đảo xuất khẩu lao động - cạm bẫy “việc nhẹ, lương cao”

Lợi dụng việc một bộ phận người dân có nhu cầu tham gia xuất khẩu lao động (XKLĐ), thời gian qua, trên địa bàn tỉnh xuất hiện các chiêu lừa XKLĐ khiến không ít người lâm vào cảnh éo le. Thậm chí nhiều trường hợp đứng trước "nanh vuốt” của bọn tội phạm mua bán người...

Sáng mãi màu áo xanh tình nguyện

"Năm 2024, Ban Chấp hành Trung ương Đoàn thống nhất lựa chọn chủ đề công tác là "Năm Thanh niên tình nguyện”. Đây là năm đánh dấu nhiều sự kiện đặc biệt có ý nghĩa trong phong trào thanh niên tình nguyện, như: kỷ niệm 60 năm phong trào "Ba sẵn sàng”, 10 năm "Năm Thanh niên tình nguyện”, 25 năm Chiến dịch Thanh niên tình nguyện hè. Vì vậy, tổ chức Đoàn các cấp cần phải xem đây là một năm sôi động các hoạt động thanh niên tình nguyện trên toàn quốc với sự tham gia đông đảo của các tầng lớp thanh niên Việt Nam" - đồng chí Bùi Quang Huy, Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn nhấn mạnh tại hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đoàn lần thứ tư, khoá XII (tháng 1/2024).

Xung quanh việc xây dựng trụ sở và công trình văn hóa tâm linh tại thành phố Hòa Bình: Bài 2 - Công trình không phù hợp quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, vi phạm trật tự xây dựng?

Liên quan đến việc xây dựng chùa Hòa Bình và các công trình phụ trợ, thời gian qua, một số cơ quan thông tin, báo chí đưa tin cho rằng: công trình này không phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; vi phạm các quy định của pháp luật về thủ tục đầu tư; còn để xảy ra nhiều sai phạm liên quan đến trật tự xây dựng. Trước những vấn đề được dư luận xã hội và người dân quan tâm, các cơ quan chức năng của tỉnh và UBND thành phố Hòa Bình (TPHB) đã có thông tin phản hồi.

Xem các tin đã đưa ngày:
Tin trong: Chuyên mục này Mọi chuyên mục