Đội cồng chiêng xóm Ải, xã Phong Phú (Tân Lạc) thường xuyên tập luyện đánh các giai điệu chiêng.

Đội cồng chiêng xóm Ải, xã Phong Phú (Tân Lạc) thường xuyên tập luyện đánh các giai điệu chiêng.

(HBĐT) - Những năm gần đây, huyện Tân Lạc đặc biệt quan tâm đến khôi phục, lưu giữ và bảo tồn văn hóa cồng chiêng. Theo thống kê sơ bộ, toàn huyện còn trên 1.000 chiếc, trong đó có gần 900 chiếc cồng chiêng cũ, còn lại là cồng chiêng được các hộ dân ở các địa phương mới mua lại về trưng bày và sử dụng.

 

Cồng chiêng có vai trò rất quan trọng trong đời sống văn hóa tinh thần của người dân. Một dàn đủ bộ của người Mường gồm 12 chiếc tượng trưng cho 12 tháng trong năm và trọn một vòng quay xuân - hạ -  thu - đông của đất trời. Người Mường đặt tên chiêng theo số thứ tự từ chiêng một đến chiêng mười hai (căn cứ theo kích thước và độ cao âm lượng) và chia thành ba nhóm: bốn chiêng dàm (theo thứ tự từ chiêng chín đến chiêng mười hai, kích thước lớn, âm phát ra thuộc khu trầm trong dàn chiêng, còn gọi là chiêng khầm), bốn chiêng bồng (từ chiêng thứ năm đến chiêng thứ tám, kích thước trung bình, âm phát ra thuộc khu giữa trong dàn chiêng, còn gọi là chiêng bôồng bêênh), bốn chiêng tlé (từ chiêng một đến chiêng bốn, kích thước nhỏ, âm phát ra thuộc khu vực cao nhất trong dàn, còn gọi là chiêng chót, chiêng poỏng hoặc chiêng lóng). Mười hai chiêng tạo ra mười hai âm sắc riêng biệt, đồng thời hợp thành một dàn cồng chiêng độc đáo với những bản hòa âm đã đi vào lịch sử xứ Mường. Được xem là biểu tượng văn hóa của người Mường, cồng chiêng theo phường bùa mang may mắn đầu năm đến tận mọi nhà. Cồng chiêng chúc phúc cho đôi uyên ương trong ngày cưới. Cồng chiêng thành kính đưa người về cõi “Mường ma”. Cồng chiêng thúc giục nhà nhà chung  vui lễ cơm mới...

 

Theo đồng chí Bùi Văn Hùng, Giám đốc Trung tâm VH -TT huyện Tân Lạc: Trước đây, ở Mường Bi hầu như nhà nào cũng có cồng chiêng và luôn được trân trọng, lưu giữ truyền lại cho thế hệ sau. Tuy nhiên, có một giai đoạn do đời sống khó khăn, nhiều gia đình đã đem bán đi những chiếc cồng chiêng của mình. Vì thế, số lượng cồng chiêng trên địa bàn huyện giảm đi rất nhiều. Trước nguy cơ mai một nét văn hóa cồng chiêng, huyện Tân Lạc đã chỉ đạo cơ sở nghiêm cấm các hành động bán cồng chiêng ra ngoài và khuyến khích mọi người dân lưu giữ bảo tồn những chiếc cồng chiêng cổ. ý thức được sự quý giá của cồng chiêng trong đời sống văn hóa của người Mường, hiện nay, các gia đình không có tình trạng bán cồng chiêng ra ngoài mà rất chú trọng đến lưu giữ, bảo tồn như vật quý, vật thiêng trong nhà. Không chỉ lưu giữ những chiếc cồng chiêng cổ, các hộ gia đình, xóm, bản còn sưu tầm mua thêm những chiếc cồng chiêng cổ và cồng chiêng mới. Đặc biệt, từ năm 2000, cấp ủy, chính quyền huyện Tân Lạc đã cho phục dựng lại lễ hội Khai hạ (còn gọi lễ hội xuống đồng). Mục đích của lễ hội là để cầu cho mùa màng một năm mới thịnh vượng, may mắn. Việc thực hiện các nghi lễ cầu mùa cũng là dịp để người Mường nghỉ ngơi, vui chơi giải trí và bày tỏ những ước vọng của mình về cuộc sống tươi đẹp, bình yên. Ngay trong lễ hội Khai hạ toàn huyện đã quy tụ được hơn 400 chiếc cồng chiêng cổ nằm rải rác trong dân với những hồi chiêng trầm hùng vang lên đã làm sống dậy giá trị độc đáo của cồng chiêng xứ Mường. Từ đó đến nay, Khai hạ Mường Bi được tổ chức thường xuyên vào ngày 7 và 8 tháng giêng hàng năm tại xã Phong Phú (Tân Lạc) thu hút được được hàng vạn người dân tham gia. Ngoài những hoạt động văn hóa phong phú như ẩm thực, trò chơi dân gian, dân ca,  một hoạt động không thể thiếu trong lễ hội Khai hạ Mường Bi là phần thi đánh cồng chiêng giữa các xã, thị trấn.

 

Tuy nhiên, theo đồng chí Bùi Văn Hùng, mặc dù văn hóa cồng chiêng đã và đang khôi phục và bảo tồn, nhưng hiện nay, những nghệ nhân đánh được các làn điệu cổ đúng giai điệu còn khoảng gần 200 người, trong đó đa số là các nghệ nhân trung và cao tuổi. Do đó, để nét văn hóa cồng chiêng Mương Bi không bị mai một, các xã, đặc biệt là các nghệ nhân cần chú trọng đến truyền dạy cho các thế hệ trẻ... Có như vậy mới bảo tồn và gìn giữ được văn hóa cồng chiêng một cách bền vững.

 

 

 

Hồng Ngọc

 

 

Các tin khác


Huyện Yên Thủy: Xây dựng nếp sống văn hóa, văn minh

(HBĐT) - Đó là một trong những nội dung lớn của phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa" được Ban Chỉ đạo phong trào huyện Yên Thủy tích cực triển khai. Qua đó, tác động mạnh mẽ đến đời sống văn hóa, xã hội, góp phần quan trong hoàn thành nhiệm vụ phát triển KT-XH, AN-QP của địa phương, củng cố, tăng cường hệ thống chính trị ở cơ sở.

Ngày hội Phiên chợ vùng cao Mai Châu

(HBĐT) - Ngày 4/4, trong chuỗi sự kiện hướng tới dịp kỷ niệm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30 /4/1975- 30/4/2021), ngày Quốc tế lao động 1/5, UBND huyện Mai Châu tổ chức Ngày hội Phiên chợ vùng cao với việc mở lại Phiên chợ vùng cao được diễn ra vào Chủ nhật hàng tuần tại thị trấn Mai Châu và chương trình giao lưu văn hóa, văn nghệ đặc sắc. Đây cũng là hoạt động khởi động kích cầu du lịch trên địa bàn.

Thăm di tích lịch sử hang đá Trại

(HBĐT) - Khu di tích lịch sử hang đá Trại (hang xóm Trại) là một trong số hang tiền sử thuộc Văn hoá Hoà Bình nổi tiếng thế giới. Di tích này đã được Bộ VH-TT (nay là Bộ VH-TT&DL) xếp hạng cấp quốc gia năm 2001. Từ khi phát hiện đến nay, hang đá Trại thu hút đông đảo nhà khoa học trên thế giới và trong nước đến nghiên cứu.

Quản lý chặt chẽ hoạt động kinh doanh dịch vụ karaoke

(HBĐT) - Đời sống KT-XH phát triển, hoạt động kinh doanh karaoke "mọc” lên ngày càng nhiều, đáp ứng nhu cầu giải trí của người dân. Tuy nhiên, loại hình kinh doanh này cũng tiềm ẩn phức tạp về ANTT, đòi hỏi sự quản lý chặt chẽ hơn từ các lực lượng chức năng nhằm siết chặt hoạt động, ngăn chặn tệ nạn xã hội (TNXH), bảo đảm ANTT trên địa bàn.

Khám phá đồi U Bò

(HBĐT) - Từ đồi U Bò có thể phóng tầm mắt bao trọn vùng Đại Đồng. Quanh năm đồi U Bò lộng gió với thảm cỏ may rộng mênh mông. Trước là bãi chăn thả gia súc cho bà con xóm Pheo, nay trở thành địa điểm vui chơi lý tưởng cho người dân địa phương.

Thưởng thức "Truyện Kiều" của Nguyễn Du theo lối ngâm truyền thống

Sau một năm thực hiện, các nghệ sỹ dòng nhạc cổ truyền đã hoàn thành dự án "Ngâm Kiều toàn truyện" theo lối ngâm độc đáo gắn liền với kiệt tác "Truyện Kiều" của đại thi hào Nguyễn Du.

Xem các tin đã đưa ngày:
Tin trong: Chuyên mục này Mọi chuyên mục